Sygnały i polecenia osób kierujących ruchem
Spis treści
Na drodze ruchem może kierować osoba do tego uprawniona. Jej polecenia i sygnały mają pierwszeństwo przed sygnałami świetlnymi i znakami drogowymi.
Oznacza to, że jeżeli osoba kierująca ruchem pokazuje sposób zachowania inny niż wynikałby z działającego sygnalizatora albo ze znaku, uczestnik ruchu stosuje się do polecenia tej osoby.
Najważniejsza hierarchia pozostaje więc następująca:
osoba kierująca ruchem → sygnały świetlne → znaki regulujące pierwszeństwo → zasady ogólne
1. Nie tylko policjant może wydawać polecenia
Najczęściej z ręcznym kierowaniem ruchem kojarzy się policjant, ale Prawo o ruchu drogowym przewiduje szerszy katalog osób, które w granicach swoich ustawowych uprawnień mogą dawać uczestnikom ruchu polecenia lub sygnały.
Należą do nich między innymi:
- policjant,
- żołnierz Żandarmerii Wojskowej lub wojskowego organu porządkowego w określonych sytuacjach,
- funkcjonariusz Straży Granicznej,
- inspektor Inspekcji Transportu Drogowego,
- umundurowany funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej,
- strażnik gminny lub miejski,
- pracownik kolejowy na przejeździe kolejowym,
- osoba działająca w imieniu zarządcy drogi albo wykonująca roboty na drodze,
- osoba nadzorująca bezpieczne przejście dzieci przez jezdnię,
- kierujący autobusem szkolnym w związku z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci,
- ratownik górski podczas akcji ratowniczej,
- ratownik wodny podczas akcji ratowniczej,
- strażnik leśny lub funkcjonariusz Straży Parku w odpowiednim terenie,
- strażak Państwowej Straży Pożarnej wykonujący ustawowe zadania,
- uprawnieni strażacy ochotniczej straży pożarnej wykonujący zadania OSP,
- funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa w związku z ochroną osób, obiektów i urządzeń,
- pilot podczas pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego.
Zakres uprawnień tych osób nie jest identyczny. Nie należy więc przyjmować, że każda z nich może w każdych okolicznościach wykonywać wszystkie czynności policjanta.
Aktualizacja 2026: od 18 maja 2026 r. art. 6 PoRD obejmuje również ratownika wodnego podczas prowadzenia akcji ratowniczej oraz zmienione regulacje dotyczące strażaków PSP i OSP.
2. Podstawowe postawy osoby kierującej ruchem
Kierujący ruchem daje sygnały przede wszystkim za pomocą:
- postawy ciała,
- ruchu rąk.
Dla kierującego samochodem najważniejsze jest prawidłowe rozpoznanie, którą stroną osoba jest zwrócona do nadjeżdżającego pojazdu.
3. Osoba zwrócona bokiem — ruch otwarty
Jeżeli osoba kierująca ruchem jest zwrócona bokiem do nadjeżdżających pojazdów, oznacza to:
zezwolenie na wjazd na skrzyżowanie albo odcinek drogi za osobą kierującą ruchem.
Dla pieszych oznacza to również zezwolenie na wejście na jezdnię.
Można traktować tę postawę jako odpowiednik „ruch otwarty” dla kierunków znajdujących się po bokach osoby kierującej ruchem.
4. Osoba zwrócona przodem lub tyłem — ruch zamknięty
Jeżeli osoba kierująca ruchem jest zwrócona do kierującego:
- przodem albo
- tyłem,
oznacza to:
zakaz wjazdu na skrzyżowanie albo odcinek drogi za tą osobą.
Dla pieszych taka postawa oznacza zakaz wejścia na jezdnię.
Prosty sposób zapamiętania
bok → można jechać przód lub plecy → nie można wjechać
Nie należy jednak podejmować decyzji tylko na podstawie uproszczonej reguły bez obserwowania dodatkowych ruchów rąk osoby kierującej ruchem.
5. Ręka podniesiona do góry — zmiana sygnału
Podniesienie ręki do góry oznacza, że za chwilę nastąpi zmiana dotychczasowego sposobu kierowania ruchem.
Dla uczestników, którzy mieli ruch otwarty:
- oznacza, że za chwilę ruch zostanie zamknięty.
Dla uczestników, którzy mieli ruch zamknięty:
- oznacza, że za chwilę otrzymają zezwolenie na wjazd lub wejście.
Można to porównać do funkcji sygnału ostrzegającego o zmianie fazy ruchu, ale nie należy utożsamiać tego gestu wprost z żółtym światłem.
Zapamiętaj: podniesiona ręka nie oznacza automatycznie „jedź”. Informuje o nadchodzącej zmianie.
6. Ręka wyciągnięta poziomo
Jeżeli osoba kierująca ruchem wyciąga rękę poziomo, poprzecznie do kierunku jazdy zbliżających się pojazdów, oznacza to dla tych kierujących:
zakaz wjazdu na skrzyżowanie albo odcinek drogi za osobą kierującą ruchem.
Gest ten może dodatkowo jednoznacznie zamykać ruch z określonego kierunku.
7. Jak zachować się przy ręcznym kierowaniu ruchem?
Przed skrzyżowaniem, na którym ruchem kieruje osoba uprawniona:
- przestań kierować się przede wszystkim sygnalizatorem, jeżeli jego wskazanie jest sprzeczne z poleceniem osoby,
- ustal, czy widzisz bok, przód czy plecy osoby kierującej,
- obserwuj jej ręce i dodatkowe gesty,
- nie wjeżdżaj tylko dlatego, że sygnalizator pokazuje zielone,
- zachowaj szczególną uwagę, ponieważ organizacja ruchu może być nietypowa,
- wykonuj polecenia spokojnie i jednoznacznie.
Przykład
Sygnalizator pokazuje zielone, ale policjant stoi przodem do Twojego kierunku jazdy.
Nie wjeżdżasz.
Polecenie policjanta ma pierwszeństwo przed sygnałem świetlnym.
8. Sygnał do zatrzymania pojazdu
Osoba uprawniona może również dać kierującemu sygnał nakazujący zatrzymanie pojazdu.
W warunkach dostatecznej widoczności używa się tarczy do zatrzymywania pojazdów.
Tarcza ma kształt:
czerwonego koła z białym obrzeżem.
W warunkach niedostatecznej widoczności stosuje się:
- tarczę ze światłem odblaskowym,
- tarczę ze światłem czerwonym albo
- latarkę ze światłem czerwonym.
Zatrzymanie samą ręką
W warunkach dostatecznej widoczności sygnał do zatrzymania samą ręką mogą dawać między innymi:
- umundurowany policjant,
- inspektor Inspekcji Transportu Drogowego,
- żołnierz Żandarmerii Wojskowej,
- żołnierz wojskowego organu porządkowego.
Sygnału osoby uprawnionej nie należy ignorować tylko dlatego, że nie używa ona w danej chwili tradycyjnego „lizaka”.
9. Osoba przeprowadzająca dzieci przez jezdnię
Osoba nadzorująca bezpieczne przejście dzieci może zatrzymywać pojazdy przez uniesienie:
kwadratowej żółtej tarczy ze znakiem B-20 STOP z żółtym napisem i obrzeżem.
Kierujący ma obowiązek zastosować się do tego sygnału.
Jest to sytuacja inna niż zwykłe przejście dla pieszych — uczestnik ruchu otrzymuje bezpośredni sygnał nakazujący zatrzymanie.
10. Autobus szkolny
Na autobusie szkolnym może być widoczna żółta tablica ze znakiem B-20 STOP z żółtym napisem i obrzeżem.
Jeżeli taka tablica jest widoczna na zatrzymanym autobusie szkolnym, oznacza nakaz zatrzymania pojazdów poruszających się po jezdni, na której albo przy której autobus się zatrzymał.
Rozwiązanie służy ochronie dzieci podczas:
- wsiadania,
- wysiadania,
- przechodzenia w pobliżu autobusu.
11. Sygnał dźwiękowy osoby uprawnionej
Osoba kierująca ruchem albo uprawniona do jego kontroli może użyć sygnału dźwiękowego.
Taki sygnał:
- ostrzega uczestników ruchu albo
- zwraca uwagę na inne sygnały lub polecenia.
Sam dźwięk należy więc traktować jako sygnał, że trzeba natychmiast zwrócić uwagę na osobę uprawnioną i jej dalsze polecenia.
12. Polecenia z pojazdu służbowego
Policjant, inspektor ITD lub żołnierz Żandarmerii Wojskowej jadący pojazdem samochodowym może w granicach swoich uprawnień przekazywać kierującemu polecenia za pomocą:
- urządzeń nagłaśniających,
- urządzeń sygnalizacyjnych,
- urządzeń świetlnych.
Jeżeli pojazd służbowy jedzie za kierującym, polecenie zatrzymania może zostać przekazane przez krótkotrwałe włączenie niebieskiego światła błyskowego i sygnału dźwiękowego o zmiennym tonie.
Nie należy więc zakładać, że każde polecenie zatrzymania będzie przekazywane przez funkcjonariusza stojącego przy drodze.
13. Osoba kierująca ruchem a kontrola drogowa — nie zawsze to samo
Warto rozróżnić dwie sytuacje.
Kierowanie ruchem
Osoba stoi np. na skrzyżowaniu i za pomocą postawy oraz gestów określa, które kierunki mają ruch otwarty lub zamknięty.
Polecenie zatrzymania do kontroli lub z innej przyczyny
Osoba uprawniona kieruje sygnał do konkretnego pojazdu i nakazuje jego zatrzymanie.
W obu przypadkach kierujący musi wykonać polecenie, ale znaczenie użytego sygnału i dalsze zachowanie są inne.
14. Co zrobić, gdy sygnały wydają się sprzeczne?
Jeżeli jednocześnie widzisz:
- znaki drogowe,
- działającą sygnalizację świetlną,
- osobę kierującą ruchem,
najpierw sprawdzasz polecenie osoby.
Przykład 1
D-1 wskazuje drogę z pierwszeństwem, sygnalizator jest wyłączony, ale policjant stoi przodem do Ciebie.
→ nie wjeżdżasz.
Przykład 2
Masz czerwone światło, ale osoba kierująca ruchem stoi bokiem i wyraźnie otwiera ruch dla Twojego kierunku.
→ stosujesz się do sygnału osoby kierującej ruchem.
Przykład 3
Sygnalizator pokazuje zielone, ale osoba kierująca ruchem podnosi rękę, sygnalizując zmianę.
→ obserwujesz jej polecenia i przygotowujesz się do zamknięcia ruchu.
Najczęstsze pułapki
1. Polecenie osoby kierującej ruchem jest ważniejsze niż zielone światło.
2. Bok osoby kierującej ruchem oznacza ruch otwarty.
3. Przód lub plecy oznaczają ruch zamknięty.
4. Podniesiona ręka oznacza nadchodzącą zmianę sygnału, a nie automatyczne zezwolenie na jazdę.
5. Nie tylko policjant może wydawać na drodze obowiązujące polecenia. Zakres uprawnień zależy jednak od konkretnej osoby i sytuacji.
6. Umundurowany policjant może w warunkach dobrej widoczności zatrzymać pojazd samą ręką.
7. Sygnał do zatrzymania może zostać przekazany również z jadącego pojazdu służbowego.
8. Tablica STOP na autobusie szkolnym nie jest zwykłym elementem informacyjnym — w przewidzianej przepisami sytuacji nakazuje zatrzymanie.
Najważniejsze sygnały do zapamiętania
Pokaż najważniejsze sygnałyUkryj najważniejsze sygnały
Źródła
- Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym, w szczególności art. 5 i art. 6.
- Tekst jednolity PoRD ogłoszony w Dz.U. 2024 poz. 1251 wraz z późniejszymi zmianami.
- Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 180 — aktualizacja art. 6 obowiązująca od 18 maja 2026 r.
- Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych — Rozdział 6, § 108–112.
- Załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami — część
officialTopic 1.5. - Przy kolejnej aktualizacji prawnej przed publikacją ponownie sprawdzić art. 6 PoRD oraz ewentualne późniejsze zmiany katalogu osób uprawnionych.