Skrzyżowania ze znakami określającymi pierwszeństwo
Spis treści
Na wielu skrzyżowaniach kolejność przejazdu nie wynika z samej zasady prawej ręki. Pierwszeństwo zostaje określone przez znaki.
Najważniejsze z nich to:
- D-1 „droga z pierwszeństwem”,
- D-2 „koniec drogi z pierwszeństwem”,
- A-6a–A-6e — ostrzegające o skrzyżowaniu z drogą podporządkowaną,
- A-7 „ustąp pierwszeństwa”,
- B-20 „STOP”.
Znaki najpierw dzielą uczestników na tych, którzy zbliżają się:
- drogą z pierwszeństwem,
- drogą podporządkowaną.
Dopiero później — jeżeli tory jazdy pojazdów o takim samym poziomie pierwszeństwa się przecinają — stosujemy odpowiednie zasady ogólne, np. obowiązek przy skręcie w lewo albo zasadę prawej strony.
1. Droga z pierwszeństwem i droga podporządkowana
Rozporządzenie definiuje:
Drogę z pierwszeństwem
Jest to droga oznakowana jako droga z pierwszeństwem, na której kierujący zbliżający się do skrzyżowania ma pierwszeństwo przed kierującymi zbliżającymi się drogą podporządkowaną.
Drogę podporządkowaną
Jest to droga oznakowana jako podporządkowana, z której kierujący ma obowiązek ustąpić kierującym zbliżającym się drogą z pierwszeństwem.
Najważniejsza konsekwencja:
znaki określające status dróg mają pierwszeństwo przed zasadą prawej ręki.
Jeżeli samochód nadjeżdża z prawej strony, ale znajduje się na drodze podporządkowanej, nie otrzymuje pierwszeństwa tylko dlatego, że jest po prawej.
2. D-1 „droga z pierwszeństwem”
D-1 oznacza:
początek albo kontynuację drogi z pierwszeństwem.
Kierujący jadący drogą oznaczoną D-1 ma na najbliższym odpowiednio oznakowanym skrzyżowaniu pierwszeństwo przed pojazdami z dróg podporządkowanych.
D-1 nie zwalnia z innych obowiązków
Posiadanie pierwszeństwa nie oznacza, że można:
- zignorować czerwone światło,
- nie stosować się do policjanta kierującego ruchem,
- zablokować skrzyżowanie,
- zignorować obowiązki przy skręcie,
- nie obserwować pieszych i rowerzystów.
Pierwszeństwo określa kolejność przejazdu, a nie daje „prawa do bezwarunkowej jazdy”.
3. A-6a–A-6e — informacja dla kierującego jadącego drogą z pierwszeństwem
Znaki:
- A-6a — skrzyżowanie z drogą podporządkowaną po obu stronach,
- A-6b — droga podporządkowana po prawej stronie,
- A-6c — droga podporządkowana po lewej stronie,
- A-6d — wlot jednokierunkowej drogi podporządkowanej z prawej,
- A-6e — wlot jednokierunkowej drogi podporządkowanej z lewej
ostrzegają o skrzyżowaniu, na którym droga dochodząca z boku jest podporządkowana.
Dla kierującego jadącego drogą oznaczoną A-6 informacja jest więc podwójna:
- zbliża się do skrzyżowania,
- droga boczna ma status podporządkowanej.
A-6 nie znosi szczególnej ostrożności
Mimo że kierujący jedzie drogą z pierwszeństwem, powinien obserwować:
- pojazdy zbliżające się z dróg podporządkowanych,
- możliwość błędu innego kierującego,
- pieszych i rowerzystów,
- rzeczywisty przebieg jezdni,
- dodatkowe tabliczki.
4. A-7 „ustąp pierwszeństwa”
A-7 ostrzega o skrzyżowaniu z drogą z pierwszeństwem.
Kierujący zbliżający się drogą oznaczoną A-7 ma obowiązek ustąpić pojazdom poruszającym się drogą z pierwszeństwem.
A-7 nie oznacza obowiązku zatrzymania w każdej sytuacji
Jeżeli możesz:
- prawidłowo ocenić sytuację,
- ustąpić pierwszeństwa,
- przejechać bez zmuszania innych do zmiany ruchu,
nie musisz zatrzymywać pojazdu tylko dlatego, że stoi A-7.
Zatrzymanie jest konieczne wtedy, gdy wymaga tego sytuacja.
P-13
Jeżeli na jezdni znajduje się:
P-13 „linia warunkowego zatrzymania złożona z trójkątów”
wskazuje ona miejsce, w którym należy zatrzymać pojazd, jeżeli zatrzymanie jest potrzebne do ustąpienia pierwszeństwa wynikającego z A-7.
Zapamiętaj:
A-7 = ustąp pierwszeństwa
A-7 ≠ zatrzymaj się zawsze
5. B-20 „STOP”
B-20 oznacza jednocześnie:
- zakaz wjazdu na skrzyżowanie bez zatrzymania się przed drogą z pierwszeństwem,
- obowiązek ustąpienia pierwszeństwa kierującym poruszającym się tą drogą.
W odróżnieniu od A-7:
B-20 wymaga pełnego zatrzymania pojazdu.
Nie wystarcza:
- bardzo wolna jazda,
- „toczenie się” bez zatrzymania kół,
- szybkie spojrzenie w obie strony.
6. Gdzie zatrzymać się przy B-20?
Kolejność jest następująca.
Jeżeli miejsce zatrzymania jest wyznaczone
Zatrzymujesz pojazd w wyznaczonym miejscu — najczęściej przed linią:
P-12 „linia bezwzględnego zatrzymania — stop”.
Jeżeli nie ma wyznaczonego miejsca
Zatrzymujesz pojazd w takim miejscu, z którego możesz upewnić się, że:
nie utrudnisz ruchu na drodze z pierwszeństwem.
To może oznaczać konieczność podjechania odpowiednio blisko skrzyżowania, ale nie wolno wjechać na drogę z pierwszeństwem bez wcześniejszego wykonania obowiązku zatrzymania.
Ograniczona widoczność
Może zdarzyć się, że po zatrzymaniu w miejscu wymaganym oznakowaniem nadal nie widzisz dobrze drogi z pierwszeństwem.
Wtedy po wykonaniu obowiązkowego zatrzymania możesz ostrożnie podjechać do miejsca zapewniającego widoczność i — jeżeli sytuacja tego wymaga — zatrzymać się ponownie.
7. A-7 i B-20 — różnica, której nie wolno pomylić
Oba znaki oznaczają drogę podporządkowaną względem drogi z pierwszeństwem.
Różnica dotyczy obowiązku zatrzymania.
A-7
- trzeba ustąpić,
- zatrzymujesz się tylko wtedy, gdy jest to potrzebne.
B-20
- trzeba ustąpić,
- zawsze trzeba się zatrzymać przed wjazdem.
Bardzo ważne
B-20 nie oznacza automatycznie, że pojazd ma „niższe pierwszeństwo” od innego pojazdu znajdującego się na innej drodze podporządkowanej oznaczonej A-7.
Oba wloty mogą być podporządkowane względem drogi z pierwszeństwem.
B-20 dodaje obowiązek zatrzymania, ale nie tworzy sam przez się kolejnej hierarchii pierwszeństwa między wszystkimi drogami podporządkowanymi.
Jeżeli po ustąpieniu pojazdom z drogi z pierwszeństwem tory dwóch pojazdów z dróg podporządkowanych przecinają się, trzeba zastosować odpowiednie zasady ogólne.
8. Dwa pojazdy na drodze z pierwszeństwem
Jeżeli dwa pojazdy zbliżają się do siebie po tej samej drodze z pierwszeństwem, sam znak D-1 nie rozstrzyga każdej możliwej kolizji między nimi.
Przykład
Samochód A jedzie drogą z pierwszeństwem na wprost.
Z przeciwka tą samą drogą z pierwszeństwem nadjeżdża samochód B i skręca w lewo.
→ B ustępuje A, ponieważ skręca w lewo i przecina tor pojazdu jadącego z przeciwka na wprost.
Czyli:
najpierw ustalamy status dróg, a następnie — pomiędzy pojazdami o takim samym statusie — stosujemy dalsze zasady.
9. Dwa pojazdy na drogach podporządkowanych
Podobnie jest z pojazdami nadjeżdżającymi z dwóch różnych dróg podporządkowanych.
Najpierw obaj muszą ustąpić pojazdom znajdującym się na drodze z pierwszeństwem.
Jeżeli po spełnieniu tego obowiązku ich własne tory jazdy się przecinają, rozstrzygamy relację między nimi według zasad ogólnych.
Przykład
Samochód A znajduje się na drodze podporządkowanej.
Samochód B znajduje się na przeciwległej drodze podporządkowanej.
A skręca w lewo, B jedzie prosto.
Po przepuszczeniu ruchu na drodze z pierwszeństwem:
→ A ustępuje B, ponieważ A skręca w lewo.
A-7 kontra B-20
Jeżeli A ma A-7, a B ma B-20:
- B musi wykonać obowiązkowe zatrzymanie,
- oba pojazdy pozostają podporządkowane wobec drogi z pierwszeństwem,
- sam fakt posiadania B-20 nie oznacza automatycznie, że B zawsze jedzie po A.
10. Pojazd szynowy a znaki pierwszeństwa
Na skrzyżowaniu równorzędnym pojazd szynowy ma szczególną pozycję.
Jeżeli jednak pierwszeństwo zostało określone znakami, tramwaj również musi uwzględnić status drogi.
Tramwaj na drodze podporządkowanej
Jeżeli tramwaj zbliża się drogą podporządkowaną, a samochód jedzie drogą z pierwszeństwem:
→ tramwaj ustępuje pojazdowi znajdującemu się na drodze z pierwszeństwem.
Nie wolno stosować uproszczenia:
„tramwaj zawsze jedzie pierwszy”.
Pojazdy o takim samym statusie
Jeżeli tramwaj i samochód znajdują się na drogach o takim samym poziomie pierwszeństwa, a znaki nie rozstrzygają bezpośrednio ich wzajemnej relacji, szczególna zasada dotycząca pojazdu szynowego nadal może mieć znaczenie.
Te bardziej złożone przypadki będziemy pokazywać na konkretnych diagramach, a szczególnie przy pierwszeństwie łamanym.
11. A-7 lub B-20 w obrębie skrzyżowania — najbliższa jezdnia
Jeżeli A-7 znajduje się w obrębie skrzyżowania, dotyczy tylko:
najbliższej jezdni, przed którą został umieszczony.
Taka sama zasada dotyczy B-20.
Jest to bardzo ważne przy drogach dwujezdniowych.
Przykład
Przecinasz drogę mającą dwie oddzielone jezdnie.
Po przejechaniu pierwszej jezdni możesz znaleźć się pomiędzy nimi i przed drugą jezdnią napotkać kolejny A-7 albo B-20.
Ten znak odnosi się właśnie do najbliższej jezdni przed Tobą.
12. Tabliczki pokazujące rzeczywisty przebieg pierwszeństwa
Układ skrzyżowania może odbiegać od prostego schematu „droga główna biegnie prosto”.
Dlatego przy znakach mogą pojawić się tabliczki.
T-6a pod D-1
Pokazuje rzeczywisty przebieg drogi z pierwszeństwem przez skrzyżowanie.
T-6b
Może pokazywać układ dróg podporządkowanych.
Występuje m.in. pod D-1 oraz znakami A-6a–A-6c.
T-6c i T-6d pod A-7 lub B-20
Pokazują rzeczywisty przebieg drogi z pierwszeństwem przez skrzyżowanie z punktu widzenia kierującego znajdującego się na drodze podporządkowanej.
Jak czytać schemat?
Jeżeli drogi na tabliczce są pokazane liniami o różnej szerokości:
linia szersza oznacza drogę z pierwszeństwem.
To przygotowuje nas bezpośrednio do kolejnej lekcji:
M2.4 Pierwszeństwo łamane i złożone układy skrzyżowań.
13. D-2 „koniec drogi z pierwszeństwem”
D-2 oznacza:
koniec drogi z pierwszeństwem.
Nie należy jednak czytać go jako:
„muszę zatrzymać się dokładnie przy tym znaku”.
D-2 nie jest odpowiednikiem B-20.
Informuje, że dotychczasowy status drogi z pierwszeństwem się kończy.
Dalsze pierwszeństwo trzeba ustalić na podstawie:
- kolejnych znaków,
- sygnalizacji,
- organizacji następnego skrzyżowania,
- zasad ogólnych.
Często przed kolejnym skrzyżowaniem po D-2 pojawia się A-7 albo B-20, ale o obowiązkach kierującego decyduje całe aktualne oznakowanie.
14. D-48 „zmiana pierwszeństwa”
D-48 ostrzega o:
- planowanej albo
- niedawno wprowadzonej
zmianie dotychczasowych zasad pierwszeństwa na najbliższym skrzyżowaniu.
Jego rola jest szczególnie ważna dla kierujących, którzy często jeżdżą daną drogą i mogą działać „z pamięci”.
Zawsze obserwuj aktualne oznakowanie, nawet na bardzo dobrze znanym skrzyżowaniu.
Pierwszeństwo może zostać zmienione.
15. Znaki a sygnalizacja świetlna
Jeżeli na skrzyżowaniu działa sygnalizacja świetlna:
sygnały świetlne mają pierwszeństwo przed znakami drogowymi regulującymi pierwszeństwo przejazdu.
Przykład:
Jedziesz drogą oznaczoną D-1, ale sygnalizator nadaje czerwone światło.
→ zatrzymujesz się.
D-1 nie pozwala przejechać na czerwonym.
Jeżeli sygnalizacja przestanie kierować ruchem i np. nadaje jedynie żółty sygnał migający, wtedy ponownie szczególnego znaczenia nabierają znaki określające pierwszeństwo.
Ten temat rozwiniemy w M2.5.
16. Osoba kierująca ruchem jest jeszcze wyżej w hierarchii
Jeżeli na skrzyżowaniu ruchem kieruje policjant albo inna osoba uprawniona:
jej sygnały i polecenia mają pierwszeństwo zarówno przed sygnalizacją, jak i znakami.
Przykład:
- masz D-1,
- sygnalizator pokazuje zielone,
- policjant stoi przodem do Ciebie i zamyka ruch.
→ nie wjeżdżasz.
17. Pierwszeństwo nie pozwala zablokować skrzyżowania
Także kierujący jadący drogą z pierwszeństwem nie może wjechać na skrzyżowanie, jeżeli:
- na skrzyżowaniu albo
- za skrzyżowaniem
nie ma miejsca do kontynuowania jazdy.
Pierwszeństwo i możliwość wjazdu to dwie różne kwestie.
Jak analizować skrzyżowanie ze znakami pierwszeństwa?
Stosuj stałą sekwencję.
Krok 1 — sprawdź, czy ruchem kieruje osoba
Jeżeli tak, jej polecenia są najważniejsze.
Krok 2 — sprawdź sygnalizację
Jeżeli kieruje ruchem, ma pierwszeństwo przed znakami regulującymi pierwszeństwo.
Krok 3 — odczytaj status swojej drogi
Czy masz:
- D-1,
- A-6,
- A-7,
- B-20?
Krok 4 — sprawdź tabliczkę
Czy D-1, A-7 albo B-20 mają T-6 pokazującą rzeczywisty przebieg drogi z pierwszeństwem?
Krok 5 — podziel pojazdy na drogę z pierwszeństwem i podporządkowane
Najpierw pojazdy podporządkowane ustępują pojazdom z drogi z pierwszeństwem.
Krok 6 — rozstrzygnij relacje wewnątrz tej samej grupy
Sprawdź:
- skręt w lewo,
- prawą stronę,
- pojazd szynowy,
- inne szczególne zasady.
Krok 7 — upewnij się, że możesz opuścić skrzyżowanie
Pierwszeństwo nie pozwala go zablokować.
Najczęstsze pułapki
1. Pojazd z prawej strony nie ma pierwszeństwa, jeżeli nadjeżdża drogą podporządkowaną wobec Twojej drogi z pierwszeństwem.
2. D-1 nie daje pierwszeństwa przed sygnalizatorem ani osobą kierującą ruchem.
3. A-7 nie wymaga obowiązkowego zatrzymania w każdej sytuacji.
4. B-20 zawsze wymaga zatrzymania.
5. B-20 nie oznacza automatycznie „bardziej podporządkowanej drogi” niż A-7.
6. Dwa pojazdy jadące drogą z pierwszeństwem nadal mogą mieć między sobą obowiązek wynikający np. ze skrętu w lewo.
7. Dwa pojazdy z dróg podporządkowanych po przepuszczeniu drogi z pierwszeństwem muszą jeszcze rozstrzygnąć pierwszeństwo między sobą.
8. Tramwaj na drodze podporządkowanej nie ma pierwszeństwa przed samochodem jadącym drogą z pierwszeństwem.
9. D-2 oznacza koniec statusu drogi z pierwszeństwem, a nie obowiązek zatrzymania przy znaku.
10. Na drodze dwujezdniowej A-7 albo B-20 ustawiony w obrębie skrzyżowania może dotyczyć tylko najbliższej jezdni.
Źródła
- Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie znaków i sygnałów drogowych:
- § 1 ust. 2 — definicja drogi z pierwszeństwem i drogi podporządkowanej,
- § 2 ust. 5 — szersza linia na schemacie oznacza drogę z pierwszeństwem,
- § 5 — A-6a–A-6e i A-7,
- § 21 — B-20,
- § 43 — D-1 i D-2,
- § 89 — P-12, P-13, P-15 i P-16.
- Ustawa — Prawo o ruchu drogowym:
- art. 5 — hierarchia poleceń, sygnałów i znaków,
- art. 25 — zasady rozstrzygania przecinających się kierunków ruchu.
- Załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami —
officialTopic 1.7. - Przy kolejnej aktualizacji prawnej przed publikacją ponownie sprawdzić aktualny tekst wszystkich wskazanych przepisów i późniejsze nowelizacje.