Kategoria BM3.2

Lekcja 2 z 9

Wjazd i zjazd ze skrzyżowania — właściwy pas i tor jazdy

Spis treści

Prawidłowy przejazd przez skrzyżowanie zaczyna się przed skrzyżowaniem.

Kierujący powinien odpowiednio wcześnie ustalić:

w którym kierunku zamierza jechać,
z którego pasa ten kierunek jest dozwolony,
jaką pozycję powinien zająć przed rozpoczęciem manewru,
jaki tor jazdy prowadzi przez skrzyżowanie,
na jakiej jezdni i w którym kierunku znajdzie się po opuszczeniu skrzyżowania.

Nie wolno traktować skrzyżowania jako miejsca, w którym można dowolnie „przecinać” pasy i dopiero na końcu zdecydować, gdzie chce się znaleźć.

Podstawowa zasada brzmi:

zmiana kierunku jazdy lub pasa ruchu może być wykonana tylko z zachowaniem szczególnej ostrożności.

1. Najpierw wybierz kierunek, potem właściwą pozycję

Zanim dojedziesz do skrzyżowania, sprawdź:

znaki F-10 i F-11,
strzałki P-8 na jezdni,
znaki nakazu,
znaki zakazu,
sygnalizatory kierunkowe,
fizyczny układ pasów.

Jeżeli oznakowanie wskazuje, że z danego pasa wolno jechać tylko w określonym kierunku, kierujący musi się do tego zastosować.

Przykład

Na jezdni znajdują się trzy pasy:

lewy — P-8b w lewo,
środkowy — P-8a na wprost,
prawy — P-8b w prawo.

Jeżeli chcesz skręcić w lewo:

→ powinieneś odpowiednio wcześnie znaleźć się na lewym pasie.

Nie wolno dojechać prawym pasem do samego skrzyżowania i następnie przeciąć dwóch pasów w ostatniej chwili.

2. P-8 określa dozwolony kierunek z konkretnego pasa

Znaki:

P-8a — jazda na wprost,
P-8b — skręcanie,
P-8c — zawracanie

oznaczają, że z pasa, na którym są umieszczone, wolno jechać tylko w kierunku wskazanym strzałką.

Jeżeli symbole są połączone, dozwolone są wszystkie pokazane kierunki.

Przykład

Na pasie widnieje połączona strzałka:

prosto + w prawo

→ z tego pasa można jechać:

na wprost,
w prawo,

ale nie w lewo.

3. F-10 i F-11 — kierunki z pasów

F-10

Pokazuje kierunki jazdy z poszczególnych pasów i jest umieszczany obok jezdni.

F-11

Dotyczy konkretnego pasa i jest umieszczany nad nim.

Jeżeli znaki pionowe i poziome przypisują pasowi określony kierunek, kierujący powinien zająć ten pas zawczasu, a nie dopiero w obrębie skrzyżowania.

4. Skręt w prawo — pozycja przed skrzyżowaniem

Jeżeli kierujący zamierza skręcić w prawo, art. 22 ust. 2 nakazuje mu zbliżyć się:

do prawej krawędzi jezdni.

W praktyce przy wyznaczonych pasach oznacza to zajęcie odpowiedniego pasa, z którego skręt w prawo jest dozwolony.

Dlaczego?

Taka pozycja:

zwiększa przewidywalność manewru,
ogranicza przecinanie torów innych pojazdów,
zmniejsza ryzyko kolizji,
ułatwia prawidłowe wykonanie skrętu.

Ważne

„Prawa krawędź” nie oznacza prawa do korzystania z pasa:

BUS,
rowerowego,
przeznaczonego dla innych pojazdów,

jeżeli oznakowanie nie dopuszcza ruchu samochodu osobowego.

Najpierw obowiązuje przeznaczenie pasa.

5. Skręt w lewo z jezdni dwukierunkowej

Jeżeli zamierzasz skręcić w lewo na jezdni o ruchu dwukierunkowym, masz obowiązek zbliżyć się:

do środka jezdni.

Jeżeli wyznaczone są pasy:

→ zajmujesz odpowiedni pas przeznaczony do skrętu w lewo.

Nie ścinaj zakrętu

Skręcając w lewo, nie wolno prowadzić pojazdu w taki sposób, aby przedwcześnie wjechać na część jezdni przeznaczoną dla ruchu z przeciwnego kierunku.

Tor jazdy powinien:

pozostawać po właściwej stronie,
być płynny,
prowadzić na prawidłową jezdnię,
nie naruszać oznakowania.

6. Skręt w lewo z jezdni jednokierunkowej

Na jezdni o ruchu jednokierunkowym kierujący zamierzający skręcić w lewo powinien zbliżyć się:

do lewej krawędzi jezdni.

Jeżeli oznakowanie wyznacza kilka pasów do skrętu w lewo, stosujemy się do tego oznakowania.

Nie myl dwóch sytuacji

Jezdnia dwukierunkowa: → do środka jezdni.

Jezdnia jednokierunkowa: → do lewej krawędzi.

To klasyczna różnica egzaminacyjna.

7. Kiedy zasada położenia przy krawędzi nie obowiązuje wprost?

Art. 22 ust. 3 przewiduje wyjątek od reguły dotyczącej pozycji przed skrętem.

Nie stosuje się jej, jeżeli:

wymiary pojazdu uniemożliwiają wykonanie skrętu zgodnie z podstawową zasadą albo
dopuszczalna jest jazda wyłącznie w jednym kierunku.

Duży pojazd

Autobus, samochód ciężarowy lub pojazd z przyczepą może potrzebować większej przestrzeni do wykonania zakrętu.

Dla kierującego samochodem osobowym jest to ważna wskazówka:

duży pojazd przed skrętem może ustawić się szerzej niż samochód osobowy.

Nie należy automatycznie wjeżdżać w wolną przestrzeń przy jego boku.

8. Kilka pasów prowadzących w tym samym kierunku

Na dużym skrzyżowaniu mogą znajdować się np.:

dwa pasy do skrętu w lewo,
dwa pasy do skrętu w prawo,
trzy pasy na wprost.

Wtedy oznakowanie może wyznaczać równoległe tory jazdy.

Kierujący powinien:

zająć jeden z dozwolonych pasów,
utrzymywać przewidywalny tor,
nie „ścinać” toru sąsiedniego pojazdu,
obserwować linie prowadzące i oznakowanie po drugiej stronie skrzyżowania.

Szczególne zagrożenie

Dwa samochody skręcają równolegle w lewo.

Jeżeli samochód z lewego pasa nagle „otworzy” łuk i wjedzie na tor pojazdu jadącego z pasa obok, może doprowadzić do kolizji.

9. Linie prowadzące przez skrzyżowanie

Na niektórych skrzyżowaniach linie poziome są kontynuowane wewnątrz skrzyżowania i pomagają połączyć pas przed skrzyżowaniem z właściwym torem po jego drugiej stronie.

Jeżeli takie oznakowanie występuje:

→ należy się go trzymać.

Nie wolno:

przejeżdżać przez linię ciągłą,
ignorować prowadzenia pasa,
przecinać sąsiedniego toru tylko dlatego, że na skrzyżowaniu jest dużo przestrzeni.

10. Brak linii w środku skrzyżowania nie oznacza dowolności

Wiele skrzyżowań nie posiada linii prowadzących przez całą powierzchnię.

Wtedy kierujący nadal ma obowiązek:

zachować szczególną ostrożność,
poruszać się po właściwej części drogi,
nie przecinać bez potrzeby toru innych pojazdów,
prawidłowo zakończyć skręt,
stosować się do oznakowania przed i za skrzyżowaniem.

Nie istnieje zasada:

„na środku skrzyżowania nie ma linii, więc mogę jechać dowolnym torem”.

11. Na który pas należy wjechać po skręcie?

To zagadnienie bywa nadmiernie upraszczane.

Prawo o ruchu drogowym określa pozycję przed skrętem:

w prawo — przy prawej krawędzi,
w lewo — przy środku jezdni albo przy lewej krawędzi jezdni jednokierunkowej.

Nie ustanawia jednak jednej uniwersalnej reguły:

„po każdym skręcie w prawo zawsze musisz zakończyć manewr na skrajnym prawym pasie”

ani:

„po każdym skręcie w lewo zawsze musisz zakończyć manewr na skrajnym lewym pasie”.

Co zatem decyduje?

Przede wszystkim:

oznakowanie P-8,
F-10/F-11,
linie prowadzące,
liczba pasów przed i za skrzyżowaniem,
znaki nakazu i zakazu,
sygnalizacja,
rzeczywista organizacja ruchu,
zasady zmiany pasa.

Najbezpieczniej jest zachować ciągły i przewidywalny tor, wynikający z pasa, z którego rozpocząłeś manewr, a ewentualną dalszą zmianę pasa wykonywać jako odrębny manewr zgodnie z przepisami.

Ważne

Nie uczymy mechanicznego schematu „pas 1 zawsze do pasa 1”, jeżeli oznakowanie pokazuje inny sposób prowadzenia ruchu.

Oznakowanie konkretnego skrzyżowania jest nadrzędne wobec takich uproszczeń.

12. Zjazd ze skrzyżowania na jezdnię dwukierunkową

Po wykonaniu skrętu musisz znaleźć się na części jezdni przeznaczonej do ruchu w Twoim kierunku.

Nie wolno zakończyć skrętu:

na pasie ruchu przeciwnego,
po niewłaściwej stronie wysepki,
na jezdni przeznaczonej dla przeciwnego kierunku,
wbrew znakom nakazu.

Typowy błąd

Przy skręcie w lewo kierujący „ścina” zakręt i wjeżdża za wcześnie na lewą część drogi poprzecznej.

Może znaleźć się bezpośrednio na torze pojazdu nadjeżdżającego z tej drogi.

13. Zjazd ze skrzyżowania na drogę dwujezdniową

Jeżeli droga, na którą wjeżdżasz, ma dwie oddzielne jezdnie, musisz wjechać na prawą jezdnię przeznaczoną dla Twojego kierunku.

Wyspa lub pas rozdziału pomaga rozpoznać właściwą jezdnię.

Błędny wybór może doprowadzić do wjazdu pod prąd.

Szczególna ostrożność nocą

Przy słabej widoczności lub skomplikowanym układzie węzła należy dodatkowo obserwować:

znaki nakazu C-9/C-10/C-11,
D-3,
B-2,
strzałki,
wyspy kierujące ruchem.

14. Zmiana pasa w trakcie lub bezpośrednio po skręcie

Jeżeli po zakończeniu skrętu chcesz znaleźć się na innym pasie niż ten wynikający z prowadzonego toru jazdy, może to wymagać zmiany pasa ruchu.

Wtedy zastosowanie ma art. 22 ust. 4:

kierujący zmieniający pas musi ustąpić:

pojazdowi jadącemu po pasie, na który zamierza wjechać,
oraz — w odpowiedniej sytuacji — pojazdowi wjeżdżającemu na ten pas z prawej strony.

Szczegółowe zasady zmiany pasa opracujemy w M3.4.

Dobra praktyka dydaktyczna

Na skrzyżowaniu z wieloma równoległymi torami:

najpierw bezpiecznie zakończ skręt, a dopiero potem — jeśli potrzebujesz — wykonaj czytelną zmianę pasa, chyba że oznakowanie samo prowadzi Cię inaczej.

15. Piesi i rowerzyści na drodze, na którą skręcasz

Właściwy tor jazdy to nie tylko kwestia pasów.

Skręcając, trzeba również uwzględnić:

pieszych przechodzących przez drogę, na którą wjeżdżasz,
rowerzystów i innych uprawnionych uczestników poruszających się na wprost po drodze dla rowerów, pasie rowerowym lub innej części drogi,
przejazdy dla rowerzystów,
przejścia dla pieszych.

Dlatego nie należy skupiać wzroku wyłącznie na pojeździe jadącym z przeciwka.

Tor skrętu przecina często kilka różnych torów ruchu.

Szczegółowe zasady pierwszeństwa wobec pieszych poznaliśmy w M2.6, a pełne zasady dotyczące rowerzystów będą rozwijane w module o bezpieczeństwie innych uczestników ruchu.

16. Skręt na zielonym S-1 nie zmienia zasad wyboru pasa

Zielone S-1 pozwala wjechać za sygnalizator.

Nie pozwala jednak:

skręcić z pasa przeznaczonego wyłącznie do jazdy na wprost,
przeciąć linii ciągłej,
zignorować F-10/F-11,
dowolnie zmieniać toru w obrębie skrzyżowania.

Sygnalizacja i oznakowanie pasów działają równocześnie.

17. S-3 może rozdzielać kierunki, ale nadal obserwuj pas

Sygnalizator kierunkowy S-3 wskazuje kierunek przejazdu bezkolizyjnego.

Nie zastępuje jednak oznakowania określającego:

z którego pasa należy jechać,
jak prowadzony jest pas,
gdzie kończy się dany tor.

Kierujący nadal powinien obserwować oznakowanie poziome i pionowe.

18. Skrzyżowanie o ruchu okrężnym i pasy ruchu

Na skrzyżowaniu oznaczonym C-12 mogą znajdować się:

jeden pas,
kilka pasów ruchu,
pasy prowadzone spiralnie,
strzałki kierunkowe,
linie ciągłe i przerywane.

Nie istnieje jedna uniwersalna zasada wyboru pasa dla wszystkich rond.

Najpierw odczytujemy:

P-8,
F-10/F-11,
linie prowadzące,
znaki nakazu,
sygnalizację.

Jeżeli podczas jazdy po skrzyżowaniu trzeba zmienić pas, obowiązują zasady zmiany pasa.

Nie należy więc uczyć się schematu:

„na rondzie zawsze wjeżdżam z tego pasa i zjeżdżam na tamten”.

Konkretna organizacja ruchu ma pierwszeństwo przed takim uproszczeniem.

19. Skrzyżowanie z pierwszeństwem łamanym a tor jazdy

Tabliczka T-6 pokazuje przebieg drogi z pierwszeństwem, ale nie jest linią prowadzącą Twój samochód.

Jeżeli droga z pierwszeństwem skręca:

status pierwszeństwa analizujemy zgodnie z T-6,
tor jazdy i ewentualną zmianę kierunku analizujemy według art. 22 i oznakowania pasów.

Dlatego w M2.4 celowo nie utożsamialiśmy grubej linii T-6 z „obowiązkowym torem jazdy”.

20. Nie zmieniaj decyzji w ostatniej chwili

Jeżeli przed skrzyżowaniem zorientujesz się, że znajdujesz się na pasie prowadzącym w innym kierunku niż planowany, nie zawsze da się bezpiecznie naprawić błąd.

Zamiast:

gwałtownie przecinać kilka pasów,
najeżdżać na linię ciągłą,
wymuszać zmianę pasa,
zatrzymywać się na pasie ruchu bez potrzeby,

często bezpieczniej jest:

pojechać zgodnie z oznakowaniem i zmienić trasę później.

Bezpieczeństwo jest ważniejsze niż „uratowanie” planowanego skrętu.

Algorytm przejazdu przez skrzyżowanie

Krok 1 — określ kierunek

Prosto, prawo, lewo, zawracanie.

Krok 2 — znajdź pas

Sprawdź:

P-8,
F-10/F-11,
znaki nakazu i zakazu.

Krok 3 — zajmij właściwą pozycję zawczasu

Nie wykonuj gwałtownych zmian tuż przed skrzyżowaniem.

Krok 4 — sprawdź pierwszeństwo i sygnalizację

To odrębny etap od wyboru pasa.

Krok 5 — prowadź pojazd przewidywalnym torem

Nie ścinaj i nie otwieraj zakrętu na sąsiedni tor.

Krok 6 — obserwuj drogę, na którą wjeżdżasz

Piesi, rowerzyści, pojazdy, wyspy, linie i pasy.

Krok 7 — po wyjeździe sprawdź swoją pozycję

Jeżeli potrzebujesz zmiany pasa, wykonaj ją zgodnie z zasadami z M3.4.

Najczęstsze pułapki

1. Skręt zaczyna się od prawidłowego ustawienia przed skrzyżowaniem.

2. W prawo zbliżamy się do prawej krawędzi, a w lewo na jezdni dwukierunkowej — do środka jezdni.

3. Na jezdni jednokierunkowej przed skrętem w lewo zbliżamy się do lewej krawędzi.

4. P-8 i F-10/F-11 mogą zmienić prosty schemat wynikający z samego położenia przy krawędzi.

5. Kilka pasów do skrętu oznacza konieczność utrzymania przewidywalnego, równoległego toru.

6. Brak linii w środku skrzyżowania nie oznacza dowolności toru jazdy.

7. Nie ma jednej ustawowej zasady mówiącej, że po każdym skręcie zawsze trzeba zakończyć manewr na konkretnym skrajnym pasie. Decyduje pełna organizacja ruchu i ewentualne zasady zmiany pasa.

8. Nie wolno „ścinać” lewoskrętu i wjeżdżać na część drogi przeznaczoną dla przeciwnego kierunku.

9. Zielone światło nie unieważnia oznakowania pasów.

10. Gruba linia na T-6 pokazuje pierwszeństwo, a nie obowiązkowy tor samochodu.

11. Jeżeli pomylisz pas, nie naprawiaj błędu manewrem stwarzającym zagrożenie.

Źródła

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym:
- art. 22 ust. 1 — szczególna ostrożność przy zmianie kierunku jazdy lub pasa,
- art. 22 ust. 2 — pozycja przed skrętem w prawo i w lewo,
- art. 22 ust. 3 — wyjątki związane z wymiarami pojazdu lub organizacją ruchu,
- art. 22 ust. 4 — obowiązki przy zmianie pasa,
- art. 25–27 — obowiązki wobec innych kierunków ruchu, pieszych i rowerzystów.
Rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych:
- § 72 — F-10 i F-11,
- § 87 — P-8a/P-8b/P-8c oraz P-9,
- przepisy dotyczące znaków nakazu, zakazu i sygnalizacji kierunkowej.
Materiały Policji dotyczące przejazdu przez skrzyżowania wielopasowe — pomocniczo jako benchmark praktycznego wyjaśnienia; źródłem normy pozostają ustawa i rozporządzenie.
Załącznik nr 1 do programu szkolenia — część officialTopic 1.10.
Przy kolejnej aktualizacji prawnej przed publikacją szczególnie zachować ostrożność przy opisie wyboru pasa po skręcie: nie wprowadzać nieistniejącej uniwersalnej reguły „z prawego zawsze na prawy / z lewego zawsze na lewy”, lecz opierać treść na oznakowaniu konkretnego skrzyżowania i przepisach o zmianie pasa.

← Poprzednia

Pozycja pojazdu na drodze

Następna →

Zatrzymanie i postój

Wróć do spisu e-Wykładów Przejdź do Trybu Nauka

↑