Pozycja pojazdu na drodze
Spis treści
Prawidłowa pozycja samochodu na drodze nie jest kwestią wygody. Wynika bezpośrednio z zasad ruchu prawostronnego oraz z oznakowania jezdni.
Podstawowa zasada brzmi:
kierującego pojazdem obowiązuje ruch prawostronny.
W praktyce oznacza to nie tylko wybór właściwej jezdni, ale także prawidłowe zajmowanie pasa ruchu i jazdę możliwie blisko prawej krawędzi jezdni.
1. Ruch prawostronny
Art. 16 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym stanowi:
kierującego pojazdem obowiązuje ruch prawostronny.
Dla kierującego samochodem osobowym oznacza to przede wszystkim:
- korzystanie z właściwej strony drogi,
- wybór prawej jezdni na drodze dwujezdniowej,
- zajmowanie odpowiedniej części jezdni dwukierunkowej,
- niewykorzystywanie lewego pasa jako stałego pasa jazdy bez potrzeby.
Ruch prawostronny nie oznacza jednak obowiązku „przyklejenia się” do prawej krawędzi bez względu na sytuację.
Pozycja musi uwzględniać między innymi:
- wyznaczone pasy ruchu,
- przeszkody,
- stan nawierzchni,
- oznakowanie,
- wykonywany manewr,
- bezpieczeństwo innych uczestników.
2. Droga dwujezdniowa — jedziemy po prawej jezdni
Jeżeli droga posiada dwie jezdnie, kierujący ma obowiązek korzystać z prawej jezdni.
Do tych jezdni nie wlicza się jezdni przeznaczonej wyłącznie do dojazdu do nieruchomości położonych przy drodze.
Przykład
Droga posiada:
- jedną jezdnię dla kierunku A,
- drugą jezdnię dla kierunku B,
- pomiędzy nimi pas rozdziału.
→ kierujący porusza się prawą jezdnią przeznaczoną dla jego kierunku.
Nie wolno traktować przeciwnej jezdni jako dodatkowej przestrzeni do jazdy lub wyprzedzania.
3. Jezdnia dwukierunkowa z co najmniej czterema pasami
Jeżeli jezdnia dwukierunkowa ma co najmniej cztery pasy ruchu, kierujący ma obowiązek zajmować pas znajdujący się na prawej połowie jezdni.
Przykład — cztery pasy bez pasa rozdziału
Dwa pasy służą jednemu kierunkowi i dwa kierunkowi przeciwnemu.
Kierujący samochodem nie może wybrać pasa należącego do lewej połowy jezdni tylko dlatego, że jest wolny.
Najpierw trzeba prawidłowo ustalić, które pasy należą do danego kierunku ruchu.
4. „Możliwie blisko prawej krawędzi jezdni”
Art. 16 nakazuje kierującemu jechać:
możliwie blisko prawej krawędzi jezdni.
Sformułowanie „możliwie blisko” jest ważne.
Nie oznacza jazdy:
- po samym krawężniku,
- po dziurach,
- przez niebezpiecznie uszkodzoną część nawierzchni,
- w sposób zagrażający pieszym lub rowerzystom,
- bez zachowania potrzebnego odstępu od przeszkód.
Chodzi o to, aby przy normalnych warunkach ruchu zajmować prawą część przeznaczonej dla nas jezdni, zamiast bez potrzeby poruszać się przy jej lewej stronie.
5. Droga z kilkoma pasami w jednym kierunku
Na jezdni mającej więcej niż jeden pas w tym samym kierunku podstawowa zasada ruchu prawostronnego nadal obowiązuje.
Jeżeli prawy pas jest dostępny i można nim normalnie jechać, kierujący nie powinien bez uzasadnionej potrzeby pozostawać stale na lewym pasie.
Lewy lub środkowy pas może być potrzebny np. do:
- wyprzedzania,
- ominięcia przeszkody,
- przygotowania się do dozwolonego manewru,
- zastosowania się do oznakowania pasów,
- uniknięcia sytuacji niebezpiecznej.
Po ustaniu przyczyny korzystania z dalszego od prawej pasa należy ponownie uwzględnić zasadę jazdy możliwie blisko prawej krawędzi jezdni.
Ważna pułapka
Nie istnieje zasada:
„jeżeli jadę z maksymalną dozwoloną prędkością, mogę stale zajmować lewy pas”.
Dopuszczalna prędkość i prawidłowa pozycja na jezdni to dwa odrębne zagadnienia.
6. Jeden pojazd — jeden pas ruchu
Jeżeli pasy ruchu są wyznaczone, kierujący:
nie może zajmować więcej niż jednego pasa ruchu.
Oznacza to, że podczas normalnej jazdy pojazd powinien znajdować się w obrębie jednego pasa.
Nieprawidłowe jest długotrwałe prowadzenie pojazdu:
- po linii rozdzielającej pasy,
- „okrakiem” na dwóch pasach,
- w sposób uniemożliwiający innym normalne korzystanie z sąsiedniego pasa.
Wyjątek praktyczny — wykonywanie manewru
Podczas legalnej zmiany pasa pojazd przez krótki czas fizycznie przekracza linię pomiędzy pasami.
Nie oznacza to naruszenia zasady, o ile kierujący prawidłowo wykonuje dozwolony manewr zmiany pasa.
Szczegółowo omówimy to w M3.4.
7. Wyznaczony pas ruchu ma znaczenie
Nie każdy pas na jezdni jest przeznaczony dla każdego pojazdu.
O jego przeznaczeniu mogą informować między innymi:
- D-11 i D-12 — pas dla autobusów,
- F-19 i F-20 — pas lub część drogi dla określonych pojazdów,
- P-22 „BUS”,
- P-23 „rower”,
- strzałki P-8,
- F-10 i F-11,
- znaki czasowej organizacji ruchu.
Dlatego zasada „trzymaj się prawej” nie pozwala automatycznie wjechać na każdy najbardziej prawy pas.
Przykład
Najbardziej prawy pas jest przeznaczony wyłącznie dla autobusów, a obok znajduje się zwykły pas ruchu.
→ kierujący samochodem osobowym zajmuje najbardziej prawy pas, z którego zgodnie z oznakowaniem wolno mu korzystać.
Zapamiętaj:
ruch prawostronny + przeznaczenie pasa = prawidłowa pozycja
8. Oznakowanie czasowe może zmienić prawidłowy tor jazdy
Podczas robót drogowych mogą pojawić się:
- żółte linie,
- tymczasowe strzałki,
- tablice F,
- przesunięcie pasów ruchu.
Jeżeli oznakowanie żółte i białe wskazują różny sposób zachowania, kierujący stosuje się do oznakowania żółtego.
Oznacza to, że „stary” przebieg pasa widoczny na jezdni może chwilowo przestać określać prawidłową pozycję samochodu.
9. Pobocze nie jest zwykłym dodatkowym pasem dla samochodu
Dla samochodu osobowego jezdnia jest podstawową częścią drogi przeznaczoną do jazdy.
Art. 16 nakłada obowiązek jazdy poboczem na określone grupy uczestników i pojazdów, m.in. na:
- rowery,
- motorowery,
- pojazdy zaprzęgowe,
jeżeli pobocze nadaje się do jazdy i nie utrudnia to ruchu pieszych.
Samochód osobowy nie otrzymuje na tej podstawie prawa do traktowania pobocza jako zwykłego pasa ruchu.
Ważne połączenie z poprzednim modułem
Jeżeli samochód znajdzie się na poboczu, a następnie chce wjechać z pobocza na jezdnię:
→ włącza się do ruchu i musi ustąpić pierwszeństwa.
10. P-7a i P-7b — krawędź jezdni
Znaki poziome mogą dodatkowo określać krawędź jezdni.
P-7a
Linia krawędziowa przerywana.
P-7b
Linia krawędziowa ciągła.
Dla kierującego samochodem P-7b oznacza dodatkowo:
zakaz wjazdu na pobocze.
Nie należy więc traktować ciągłej linii krawędziowej jak zwykłej linii oddzielającej dwa pasy ruchu.
11. Jezdnia z torami tramwajowymi
Jeżeli kierujący znajduje się na części jezdni, po której poruszają się również pojazdy szynowe, ma obowiązek:
ustąpić miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu.
To nie jest dokładnie to samo co „ustąpić pierwszeństwa na skrzyżowaniu”.
Chodzi o umożliwienie pojazdowi szynowemu przejazdu po torze, którego nie może swobodnie ominąć.
Przykład
Samochód jedzie po pasie, w którym znajdują się tory tramwajowe.
Z tyłu nadjeżdża tramwaj.
Jeżeli sytuacja pozwala na zwolnienie toru i ustąpienie miejsca:
→ kierujący powinien to zrobić.
12. Pozycja na pasie a bezpieczny odstęp od przeszkód
„Możliwie blisko prawej krawędzi” nie oznacza, że należy ignorować boczny odstęp od:
- zaparkowanych samochodów,
- rowerzystów,
- pieszych znajdujących się blisko jezdni,
- krawężnika,
- robót drogowych,
- innych przeszkód.
Pozycja na jezdni musi łączyć:
- zasadę ruchu prawostronnego,
- wyznaczenie pasa,
- bezpieczny odstęp,
- przewidywanie zagrożeń.
Przykład — zaparkowane samochody
Jadąc prawym pasem obok szeregu zaparkowanych samochodów, należy brać pod uwagę możliwość:
- otwarcia drzwi,
- wyjścia pieszego zza pojazdu,
- ruszenia zaparkowanego samochodu.
Prawidłowa pozycja nie zawsze oznacza jazdę przy absolutnie prawej granicy pasa.
13. Pozycja pojazdu przed manewrem może się zmienić
Zasada jazdy przy prawej krawędzi nie oznacza, że przed każdym skrzyżowaniem należy pozostać na prawym pasie.
Jeżeli zamierzasz np.:
- skręcić w lewo,
- zawrócić,
- zająć pas wskazany strzałką kierunkową,
musisz odpowiednio wcześniej zająć prawidłową pozycję.
To jednak jest już element:
- zmiany kierunku jazdy,
- zmiany pasa ruchu,
- wyboru właściwego pasa przed skrzyżowaniem.
Rozwiniemy to w M3.2, M3.4 i M3.5.
14. Najbardziej prawy pas nie zawsze prowadzi tam, gdzie chcesz jechać
Przed skrzyżowaniem o wyborze pasa mogą decydować:
- strzałki P-8,
- znaki F-10/F-11,
- sygnalizatory kierunkowe,
- znaki nakazu,
- znaki zakazu,
- fizyczne rozdzielenie jezdni.
Dlatego kierujący powinien odpowiednio wcześnie obserwować oznakowanie i zmienić pas wtedy, gdy może to zrobić bezpiecznie.
Nieprawidłowe jest gwałtowne przecinanie kilku pasów tuż przed skrzyżowaniem tylko dlatego, że wcześniej nie obserwowano znaków.
15. Nie myl „pasa ruchu” z „torem jazdy”
Pas ruchu jest częścią jezdni przeznaczoną do ruchu jednego rzędu pojazdów wielośladowych.
W obrębie jednego pasa kierujący nadal może odpowiednio korygować tor jazdy, np. aby zachować bezpieczny odstęp od przeszkody.
Nie oznacza to jednak dowolności.
Tor jazdy:
- powinien pozostawać przewidywalny,
- nie powinien wprowadzać innych kierujących w błąd,
- nie może prowadzić do niekontrolowanego zajmowania sąsiedniego pasa.
16. Motocykl może mieć inne potrzeby pozycji na pasie
W przypadku samochodu osobowego zwykle dążymy do stabilnego położenia w obrębie pasa.
Przepisy przewidują jednak szczególne rozwiązania dla niektórych innych pojazdów.
Na przykład na skrzyżowaniu i bezpośrednio przed nim kierujący:
- rowerem,
- motorowerem,
- motocyklem
może w określonej sytuacji poruszać się środkiem pasa ruchu, jeżeli pas umożliwia opuszczenie skrzyżowania w więcej niż jednym kierunku.
Dla kursanta kategorii B ważne jest przede wszystkim to, aby nie zakładać, że taki uczestnik „jedzie źle”, tylko dlatego, że znajduje się w środku pasa.
Jak wybrać prawidłową pozycję na drodze?
Przed podjęciem decyzji sprawdź:
1. Czy droga jest jedno- czy dwujezdniowa?
Na drodze dwujezdniowej wybierasz prawą jezdnię.
2. Czy jezdnia jest jedno- czy dwukierunkowa?
Na jezdni dwukierunkowej musisz pozostać po prawidłowej stronie.
3. Ile jest pasów ruchu?
Jeżeli są wyznaczone, zajmujesz jeden pas.
4. Czy któryś pas ma specjalne przeznaczenie?
BUS, rower, pojazdy określone znakiem, czasowa organizacja ruchu.
5. Czy wykonujesz manewr?
Wyprzedzanie, skręt, zawracanie i zmiana pasa mogą wymagać czasowej zmiany pozycji.
6. Czy przy prawej krawędzi występuje zagrożenie?
Zaparkowane pojazdy, rowerzyści, piesi, uszkodzona nawierzchnia.
7. Czy torowisko jest wspólne z jezdnią?
Pamiętaj o obowiązku ustąpienia miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu.
Najczęstsze pułapki
1. Ruch prawostronny nie oznacza, że zawsze wolno korzystać z najbardziej prawego pasa. Pas może być przeznaczony wyłącznie dla określonych pojazdów.
2. Maksymalna dozwolona prędkość nie daje prawa do stałej jazdy lewym pasem.
3. Jeżeli pasy są wyznaczone, pojazd podczas normalnej jazdy nie powinien zajmować dwóch pasów jednocześnie.
4. Na drodze dwujezdniowej korzystamy z prawej jezdni, a nie po prostu z „dowolnej połowy drogi”.
5. Na jezdni dwukierunkowej mającej co najmniej cztery pasy trzeba zajmować pas na prawej połowie jezdni.
6. Pobocze nie jest zwykłym dodatkowym pasem jazdy dla samochodu osobowego.
7. P-7b oznacza dla kierującego samochodem zakaz wjazdu na pobocze.
8. „Możliwie blisko prawej krawędzi” nie oznacza jazdy niebezpiecznie blisko przeszkód.
9. Jeżeli po części jezdni jedzie tramwaj, samochód musi umożliwić mu przejazd po torowisku.
10. Prawidłowy pas przed skrzyżowaniem może wynikać ze strzałek i znaków, nawet jeśli nie jest to najbardziej prawy pas.
Źródła
- Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym:
- art. 2 — definicje drogi, jezdni i pasa ruchu,
- art. 16 ust. 1–7 — ruch prawostronny i pozycja pojazdu na drodze,
- art. 17 — wjazd z pobocza jako włączanie się do ruchu.
- Rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych:
- D-11/D-12 — pasy dla autobusów,
- F-10/F-11/F-19/F-20 — organizacja i przeznaczenie pasów,
- P-7a/P-7b, P-8, P-22, P-23 — oznakowanie poziome.
- Załącznik nr 1 do programu szkolenia — część
officialTopic 1.10. - Przy kolejnej aktualizacji prawnej przed publikacją ponownie sprawdzić aktualne brzmienie art. 16 PoRD oraz ewentualne późniejsze zmiany przed publikacją.