Szczególne ograniczenia prędkości i znaki
Spis treści
W M4.3 poznaliśmy podstawowe limity wynikające z rodzaju drogi i rodzaju pojazdu.
W praktyce dopuszczalną prędkość może jednak zmienić:
- znak B-33,
- strefa ograniczonej prędkości B-43,
- szczególny rodzaj pojazdu,
- sposób używania pojazdu, np. holowanie,
- indywidualne ograniczenie wynikające z konstrukcji lub stanu technicznego pojazdu.
Dlatego przed odpowiedzią na pytanie:
„ile mogę tutaj jechać?”
trzeba połączyć kilka warstw przepisów, a nie tylko spojrzeć na jeden znak.
Najważniejsza zasada:
jeżeli jednocześnie obowiązuje kilka ograniczeń dotyczących Twojego pojazdu, stosujesz najbardziej restrykcyjne z nich.
1. B-33 „ograniczenie prędkości”
Znak:
B-33 „ograniczenie prędkości”
oznacza zakaz przekraczania prędkości wskazanej na znaku w kilometrach na godzinę.
Przykład
B-33 „40”
→ nie wolno przekraczać 40 km/h.
B-33 określa prędkość maksymalną, a nie prędkość obowiązkową.
Jeżeli warunki wymagają jazdy z prędkością 25 km/h:
→ jedziesz 25 km/h.
Art. 19 dotyczący prędkości bezpiecznej nadal obowiązuje.
2. B-33 może obniżyć ustawowy limit
Najprostsza sytuacja:
- ustawowo wolno 90 km/h,
- stoi B-33 „70”.
→ maksymalnie 70 km/h.
Podobnie:
- obszar zabudowany — podstawowo 50 km/h,
- B-33 „30”.
→ maksymalnie 30 km/h.
Nie trzeba dodatkowego znaku „koniec 50”.
B-33 wprowadza nową dopuszczalną wartość na odcinku, na którym obowiązuje.
3. Na obszarze zabudowanym B-33 może również podwyższyć limit
Art. 21 pozwala zarządcy ruchu na obszarze zabudowanym:
- zmniejszyć,
- albo zwiększyć
dopuszczalną prędkość za pomocą znaków.
Przykład
Za D-42 podstawowy limit wynosi 50 km/h.
Pojawia się B-33 „70”.
→ dla pojazdu, którego to podwyższenie dotyczy, dopuszczalna prędkość może wynosić 70 km/h.
Nie oznacza to jednak, że każdy rodzaj pojazdu może automatycznie korzystać z podwyższonej wartości.
4. B-33 powyżej 50 km/h na obszarze zabudowanym nie działa identycznie dla wszystkich pojazdów
Rozporządzenie dokładnie określa zakres znaku B-33 wskazującego na obszarze zabudowanym prędkość większą niż 50 km/h.
Taki znak dotyczy:
- samochodu osobowego,
- motocykla,
- samochodu ciężarowego o DMC nieprzekraczającej 3,5 t,
ale przewiduje wyłączenia dla określonych pojazdów lub sytuacji.
Podwyższony limit nie dotyczy między innymi:
- pojazdu przewożącego towary niebezpieczne,
- pojazdu z urządzeniem wystającym do przodu więcej niż 1,5 m od siedzenia kierującego,
- pojazdu holującego pojazd silnikowy,
- motocykla przewożącego dziecko w wieku do 7 lat,
- określonego samochodu ciężarowego przewożącego osoby poza kabiną.
Pułapka
Obszar zabudowany.
B-33 „70”.
Samochód holuje inny pojazd.
→ nie należy przyjmować, że znak pozwala zestawowi holującemu jechać 70 km/h.
Dla holowania obowiązuje szczególny limit omówiony dalej.
5. Gdzie kończy się zwykłe B-33?
Zakres B-33 trzeba analizować według rozporządzenia o znakach i sygnałach.
Ograniczenie może zakończyć się między innymi przez:
- znak B-34 „koniec ograniczenia prędkości”,
- znak B-42 „koniec zakazów”,
- wprowadzenie innej prędkości znakiem B-33,
- wjazd do strefy B-43,
- znak D-40 „strefa zamieszkania”,
- odpowiedni znak początku lub końca obszaru zabudowanego,
- najbliższe skrzyżowanie — jeżeli zakaz nie został wcześniej odwołany, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w rozporządzeniu.
Nie wystarczy więc zapamiętać jednego zdania:
„B-33 zawsze kończy się na skrzyżowaniu”.
Są sytuacje, w których znak jest ustawiony w sposób nadający mu inny zakres.
6. Najbliższe skrzyżowanie — podstawowa reguła końca zakazu
Jeżeli B-33 nie został wcześniej odwołany odpowiednim znakiem:
→ co do zasady obowiązuje do najbliższego skrzyżowania.
Rozporządzenie przewiduje jednak szczególny wyjątek dla drogi dwujezdniowej.
Jeżeli na drodze dwujezdniowej:
- wlot drogi poprzecznej znajduje się tylko z lewej strony,
- i nie ma połączenia z prawą jezdnią, po której jedziesz,
to takie miejsce nie kończy zakazu w rozumieniu omawianej reguły.
7. B-34 — koniec konkretnego ograniczenia prędkości
Znak:
B-34 „koniec ograniczenia prędkości”
odwołuje ograniczenie wprowadzone znakiem B-33.
Po B-34 nie oznacza to:
„teraz nie ma żadnego limitu”.
Wracasz do prędkości wynikającej z:
- rodzaju drogi,
- obszaru zabudowanego,
- rodzaju pojazdu,
- innego aktualnego oznakowania.
Przykład
Poza obszarem zabudowanym zwykła droga.
B-33 „60”.
Następnie B-34.
→ wraca podstawowy limit właściwy dla tej drogi i pojazdu, np. dla samochodu osobowego 90 km/h, jeśli nic innego go nie ogranicza.
8. B-42 — „koniec zakazów”
B-42 odwołuje kilka rodzajów zakazów jednocześnie.
W zakresie prędkości:
→ odwołuje ograniczenie wyrażone znakiem B-33.
Po B-42 ponownie ustalasz limit na podstawie:
- typu drogi,
- obszaru,
- pojazdu,
- innych znaków.
B-34 a B-42
B-34 → kończy ograniczenie prędkości B-33.
B-42 → kończy B-33 oraz także kilka innych zakazów wskazanych w rozporządzeniu.
9. B-43 — strefa ograniczonej prędkości
Znak:
B-43 „strefa ograniczonej prędkości”
oznacza wjazd do strefy, w której na drogach objętych strefą obowiązuje zakaz przekraczania prędkości wskazanej na znaku.
Przykład
B-43 „30”
→ wjeżdżasz do strefy 30 km/h.
To inne rozwiązanie niż pojedynczy B-33.
10. Skrzyżowanie nie kończy strefy B-43
To kluczowa różnica.
Zwykły B-33
może zostać zakończony przez najbliższe skrzyżowanie zgodnie z regułami rozporządzenia.
B-43
tworzy strefę.
Przejechanie skrzyżowania wewnątrz strefy:
→ nie kończy ograniczenia.
Ograniczenie obowiązuje do wyjazdu ze strefy oznaczonego:
B-44 „koniec strefy ograniczonej prędkości”.
B-33 30 → odcinek
B-43 30 → cała strefa aż do B-44
11. B-44 — koniec strefy
Znak:
B-44
oznacza wyjazd ze strefy ograniczonej prędkości.
Po minięciu B-44 ponownie ustalasz dopuszczalną prędkość na podstawie:
- obszaru zabudowanego,
- rodzaju drogi,
- znaków,
- pojazdu.
Przykład
Jesteś na obszarze zabudowanym.
Wjeżdżasz do B-43 „30”.
Po kilku ulicach mijasz B-44.
Nie ma innego znaku prędkości.
→ wracasz do podstawowej wartości obowiązującej w tym miejscu, najczęściej 50 km/h.
12. Strefa 30 km/h i urządzenia wymuszające wolną jazdę
Jeżeli B-43 wskazuje prędkość:
30 km/h lub mniejszą,
rozporządzenie informuje dodatkowo, że znajdujące się w strefie urządzenia i rozwiązania wymuszające powolną jazdę mogą nie być oznakowane znakami ostrzegawczymi.
W praktyce możesz napotkać np.:
- progi zwalniające,
- wyniesione skrzyżowania,
- inne elementy uspokojenia ruchu.
Dlatego w strefie 20/30 należy szczególnie uważnie obserwować nawierzchnię i geometrię drogi.
13. B-33 pod znakiem D-42 — szczególny zakres
Znak zakazu umieszczony pod D-42 „obszar zabudowany” może mieć zakres inny niż zwykły samodzielny znak ustawiony na odcinku drogi.
Rozporządzenie przewiduje, że taki zakaz obowiązuje co do zasady do:
- D-43 „koniec obszaru zabudowanego”
- albo odpowiedniego znaku końca miejscowości,
z wyjątkiem odcinka, na którym został zmieniony lub odwołany innym znakiem.
Dlaczego to ważne?
Nie należy automatycznie zakładać, że B-33 umieszczone wspólnie z D-42 zniknie po pierwszym skrzyżowaniu.
Sposób umieszczenia znaku ma znaczenie dla jego zakresu.
14. Znak zakazu pod D-52 „strefa ruchu”
Analogiczna zasada może dotyczyć znaku zakazu umieszczonego pod:
D-52 „strefa ruchu”.
Taki zakaz obowiązuje do:
D-53 „koniec strefy ruchu”
z wyjątkiem odcinka, na którym został zmieniony lub odwołany innym znakiem.
To kolejny przykład, dlaczego nie wolno odpowiadać na pytania o zakres B-33 tylko na podstawie ogólnej zasady „do skrzyżowania”.
15. Tabliczka może ograniczyć B-33 do określonego rodzaju pojazdu
Pod B-33 może znajdować się tabliczka wskazująca symbol pojazdu.
Wtedy ograniczenie dotyczy:
kierującego pojazdem wskazanym na tabliczce.
Przykład
B-33 „60” + tabliczka odnosząca zakaz wyłącznie do określonej kategorii pojazdów.
→ nie zakładamy automatycznie, że identyczny limit dotyczy każdego uczestnika.
Zawsze czytamy znak wraz z tabliczką jako jedną informację.
16. B-33 nie może podwyższyć limitu ponad szczególne ograniczenie, które nadal dotyczy pojazdu
W praktyce kierujący powinien ustalić wszystkie ograniczenia dotyczące jego konkretnej sytuacji.
Jeżeli pojazd ma ustawowo niższą dopuszczalną prędkość i znak nie powoduje zgodnie z przepisami podwyższenia tego limitu:
→ stosujemy wartość niższą.
Nie wystarczy patrzeć na największą liczbę widoczną na drodze.
17. Holowanie pojazdu — 30 km/h i 60 km/h
Art. 31 przewiduje szczególny limit dla pojazdu holującego pojazd silnikowy.
Na obszarze zabudowanym
→ maksymalnie 30 km/h
Poza obszarem zabudowanym
→ maksymalnie 60 km/h
To ograniczenie wynika z przepisów o holowaniu.
Przykład
Obszar zabudowany.
B-33 „70”.
Holujesz uszkodzony samochód.
→ nie jedziesz 70 km/h.
Przy holowaniu obowiązuje maksymalnie 30 km/h.
18. Holowanie a autostrada
Holowanie na autostradzie podlega dodatkowym szczególnym zasadom i co do zasady jest zabronione, poza przypadkiem holowania przez pojazd do tego przeznaczony do najbliższego wyjazdu lub miejsca obsługi podróżnych.
Dlatego samego limitu 60 km/h poza obszarem zabudowanym nie należy odczytywać jako:
„mogę zwykłym samochodem holować inne auto na każdej drodze poza miastem”.
Najpierw trzeba sprawdzić, czy holowanie w danym miejscu jest w ogóle dozwolone.
Szczegółowe zasady holowania są rozwinięte w M8.4 — Holowanie uszkodzonego pojazdu i pomoc drogowa.
19. Ciągnik rolniczy — 40 km/h
Art. 20 ust. 6 ustanawia szczególną dopuszczalną prędkość:
ciągnik rolniczy, również z przyczepą — 40 km/h.
Dla kursanta kategorii B ma to znaczenie przede wszystkim przy:
- przewidywaniu różnicy prędkości,
- planowaniu bezpiecznego wyprzedzania,
- rozwiązywaniu pytań dotyczących limitów różnych pojazdów.
Nie zakładamy, że pojazd może jechać szybciej tylko dlatego, że droga ma limit 90 km/h.
20. Pojazd z urządzeniem wystającym do przodu więcej niż 1,5 m
Art. 20 ustanawia dla takiego pojazdu szczególny limit:
obszar zabudowany
→ 30 km/h
poza obszarem zabudowanym
→ 60 km/h
To przykład ograniczenia wynikającego nie z drogi, lecz z konstrukcji lub sposobu wyposażenia pojazdu.
21. Motocykl, czterokołowiec lub motorower przewożący dziecko do 7 lat
Jeżeli:
- motocyklem,
- czterokołowcem,
- motorowerem
przewożone jest dziecko w wieku do 7 lat:
→ dopuszczalna prędkość wynosi 40 km/h.
Przepis ten jest szczególny i działa niezależnie od wyższego limitu charakterystycznego dla drogi.
Dla samochodu osobowego sama obecność dziecka nie tworzy analogicznego limitu 40 km/h.
22. Hulajnoga elektryczna i UTO — 20 km/h
Dopuszczalna prędkość:
- hulajnogi elektrycznej,
- urządzenia transportu osobistego
wynosi:
20 km/h.
To ważne również dla kierowcy samochodu, ponieważ pomaga przewidywać prędkości innych uczestników i ich miejsce na drodze.
Nie należy oczekiwać, że hulajnoga będzie poruszała się z prędkościami typowymi dla ruchu samochodowego.
23. Autobus spełniający dodatkowe warunki techniczne
Art. 20 przewiduje szczególny limit:
100 km/h na autostradzie i drodze ekspresowej
dla autobusu spełniającego dodatkowe warunki techniczne określone przepisami.
To przykład pojazdu, którego limit może zależeć nie tylko od kategorii, ale również od spełnienia dodatkowych wymagań technicznych.
Dla kierującego samochodem osobowym nie zmienia to jego własnego limitu, ale może pojawić się w pytaniach dotyczących różnych rodzajów pojazdów.
24. Indywidualny limit prędkości konkretnego pojazdu
Art. 21 ust. 4 pozwala organowi rejestrującemu ustalić dla konkretnego pojazdu dopuszczalną prędkość niższą od ogólnych limitów, jeżeli uzasadnia to:
- konstrukcja pojazdu,
- jego stan techniczny.
Takie ograniczenie musi być uwidocznione na znaku umieszczonym:
z tyłu pojazdu.
Znaczenie
Jeżeli konkretny pojazd ma indywidualny limit 60 km/h:
→ wyższy limit drogi nie pozwala jego kierującemu przekroczyć 60 km/h.
25. Okrągła liczba z tyłu pojazdu nie jest B-33 dla Ciebie
Znak określający indywidualną dopuszczalną prędkość umieszczony z tyłu pojazdu:
→ informuje o ograniczeniu tego pojazdu.
Nie jest znakiem drogowym B-33 nakazującym wszystkim pojazdom jadącym za nim przyjęcie tej samej prędkości.
Przykład
Na tyle pojazdu widzisz znak „60”.
→ nie oznacza to, że na całej drodze właśnie zaczęło obowiązywać 60 km/h.
26. Znaki kontroli prędkości nie zmieniają limitu
Znaki informujące o kontroli prędkości, np. o:
- automatycznej kontroli,
- odcinkowym pomiarze prędkości,
informują o sposobie nadzoru nad ruchem.
Same w sobie nie tworzą nowej dopuszczalnej prędkości.
Limit trzeba odczytać z:
- B-33,
- strefy B-43,
- rodzaju drogi,
- przepisów dotyczących pojazdu.
Odcinkowy pomiar
W odcinkowym pomiarze kontrolowana jest prędkość średnia na wyznaczonym odcinku.
Nie oznacza to jednak prawa do chwilowego przekraczania limitu pod warunkiem „wyrównania średniej” późniejszą wolną jazdą.
Przekraczanie dopuszczalnej prędkości pozostaje niedozwolone również wewnątrz odcinka pomiarowego.
27. Znak zmiennej treści z ograniczeniem prędkości
Na autostradach, drogach ekspresowych, w tunelach i na innych zarządzanych odcinkach można spotkać ograniczenia prezentowane na urządzeniach zmiennej treści.
Jeżeli urządzenie nadaje obowiązujący znak drogowy:
→ kierujący musi się do niego stosować tak jak do odpowiedniego znaku.
Prędkość może zostać czasowo obniżona np. z powodu:
- wypadku,
- mgły,
- robót,
- zatoru,
- silnego wiatru.
Nie można ignorować ograniczenia tylko dlatego, że zwykły ustawowy limit drogi jest wyższy.
28. Żółte znaki przy robotach drogowych
Przy czasowej organizacji ruchu mogą występować:
- tymczasowe znaki pionowe,
- żółte oznakowanie poziome,
- tymczasowe ograniczenia prędkości.
Jeżeli roboty drogowe wprowadzają B-33 „40”:
→ stosujesz 40 km/h na zakresie obowiązywania znaku.
Dawny limit drogi nie ma pierwszeństwa przed prawidłowo wprowadzonym czasowym ograniczeniem.
29. Próg zwalniający nie oznacza jednej ustawowej prędkości przejazdu
Próg zwalniający może być poprzedzony:
- A-11a,
- ograniczeniem B-33,
ale sama obecność progu nie oznacza automatycznie jednej ustawowej liczby typu:
„każdy próg = 20 km/h”.
Kierujący stosuje:
- wskazane ograniczenie,
- zasady strefy,
- art. 19 dotyczący prędkości bezpiecznej.
Przez konkretny próg może być konieczne przejechanie nawet wolniej niż wskazany limit, aby zachować kontrolę nad pojazdem.
30. W strefie zamieszkania B-33 nie zastępuje wszystkich szczególnych zasad strefy
D-40 oznacza nie tylko limit:
20 km/h,
ale również cały szczególny reżim strefy zamieszkania, m.in.:
- szczególną pozycję pieszego,
- postój wyłącznie w miejscach wyznaczonych.
Nie należy traktować D-40 jako „tylko znaku prędkości”.
Jeżeli opuszczasz zwykły odcinek B-33 i wjeżdżasz do D-40:
→ zaczynają działać zasady strefy zamieszkania.
31. Strefa ograniczonej prędkości i strefa zamieszkania to dwa różne pojęcia
B-43
strefa ograniczonej prędkości
→ przede wszystkim określa limit prędkości na całym obszarze do B-44.
D-40
strefa zamieszkania
→ ustawowo 20 km/h oraz cały szczególny zestaw zasad dotyczących pieszych i postoju.
Nie należy ich utożsamiać, nawet jeżeli B-43 również wskazuje np. 20 km/h.
32. Nie dodawaj sobie „10 km/h tolerancji”
Dopuszczalna prędkość wskazana przepisem lub znakiem jest rzeczywistą wartością maksymalną.
Nie istnieje przepis pozwalający kierującemu:
„jechać legalnie 10 km/h więcej”.
Sposób działania urządzeń pomiarowych, tolerancje techniczne lub praktyka kontroli:
→ nie zmieniają prawnej dopuszczalnej prędkości.
B-33 „50”
Prawny limit:
→ 50 km/h, nie 60.
33. Wartość na prędkościomierzu i rzeczywista prędkość pojazdu
Kierujący odpowiada za przestrzeganie dopuszczalnej prędkości.
Prędkościomierz jest podstawowym narzędziem kontroli prędkości w pojeździe.
Nie należy planować jazdy w oparciu o:
- rzekomą tolerancję urządzenia,
- różnicę między GPS a licznikiem,
- „zapas” radaru.
Z punktu widzenia kursanta właściwy nawyk brzmi:
ustal limit i prowadź pojazd tak, aby go nie przekraczać.
34. Najpierw ustal, czy znak dotyczy Twojego pojazdu
Przed zastosowaniem wartości z B-33 trzeba sprawdzić:
- czy nie ma tabliczki ograniczającej zakres,
- czy pojazd nie ma szczególnego niższego limitu,
- czy nie holujesz,
- czy nie obowiązuje strefa,
- czy nie występuje indywidualne ograniczenie pojazdu.
Dlatego
widzę 70
nie zawsze oznacza automatycznie:
mogę jechać 70.
Algorytm ustalania szczególnego limitu
Krok 1 — ustal podstawową wartość z art. 20
Rodzaj drogi, obszar, rodzaj pojazdu.
Krok 2 — sprawdź znaki
- B-33,
- B-43,
- znak zmiennej treści.
Krok 3 — sprawdź zakres znaku
- samodzielny znak,
- znak pod D-42,
- znak pod D-52,
- strefa.
Krok 4 — sprawdź szczególną sytuację pojazdu
- holowanie,
- szczególna konstrukcja,
- przewóz dziecka określonym pojazdem,
- indywidualny limit.
Krok 5 — wybierz najniższy obowiązujący limit
Krok 6 — zastosuj art. 19
Jeżeli warunki wymagają jeszcze mniejszej prędkości:
→ jedź wolniej.
Najczęstsze pułapki
1. B-33 określa maksimum, nie prędkość obowiązkową.
2. Na obszarze zabudowanym B-33 może zarówno obniżyć, jak i podwyższyć podstawowy limit 50 km/h.
3. B-33 powyżej 50 km/h na obszarze zabudowanym nie dotyczy automatycznie każdego rodzaju pojazdu i każdej szczególnej sytuacji.
4. Holujący pojazd silnikowy: maksymalnie 30 km/h na obszarze zabudowanym i 60 km/h poza nim.
5. B-34 odwołuje B-33, ale nie oznacza „braku limitu”.
6. B-42 również odwołuje B-33 razem z wybranymi innymi zakazami.
7. Zwykłe B-33 i B-43 to nie to samo — skrzyżowanie wewnątrz strefy B-43 nie kończy ograniczenia.
8. B-43 kończy dopiero B-44.
9. W strefie B-43 z limitem 30 km/h lub mniejszym elementy uspokojenia ruchu mogą nie mieć oddzielnych znaków ostrzegawczych.
10. B-33 umieszczone pod D-42 lub D-52 może obowiązywać w szczególnym zakresie i nie należy mechanicznie odwoływać go na pierwszym skrzyżowaniu.
11. Indywidualny znak prędkości na tyle innego pojazdu nie jest B-33 dla pojazdów jadących za nim.
12. Znak informujący o kontroli prędkości nie zmienia sam w sobie dopuszczalnego limitu.
13. Odcinkowy pomiar nie pozwala chwilowo przekraczać prędkości pod warunkiem późniejszego obniżenia średniej.
14. Nie istnieje legalna „tolerancja +10 km/h” ponad ograniczenie.
15. Gdy kilka ograniczeń dotyczy jednocześnie Twojego pojazdu, stosujesz najbardziej restrykcyjne, a następnie dodatkowo dostosowujesz prędkość do warunków.
Źródła
- Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym:
- art. 19 — obowiązek dostosowania prędkości do warunków,
- art. 20 ust. 1–6 — podstawowe oraz szczególne dopuszczalne prędkości,
- art. 21 ust. 1–4 — zmiana limitów przez organizację ruchu i indywidualne ograniczenie konkretnego pojazdu,
- art. 31 ust. 1 pkt 1 — 30/60 km/h podczas holowania pojazdu silnikowego.
- Rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych:
- § 15 ust. 4 i 4a — zakres znaku zakazu umieszczonego pod D-42 i D-52,
- § 27 — B-33 i B-34, zakres oraz szczególne zasady B-33 >50 km/h na obszarze zabudowanym,
- § 31 — B-43 i B-44,
- § 32 — B-42 i reguła najbliższego skrzyżowania,
- przepisy dotyczące znaków kontroli prędkości D-51/D-51a/D-51b.
- Rozporządzenie z 14 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz.U. 2026 poz. 133) — aktualizacja katalogu oznakowania obowiązująca od 19 lutego 2026 r.
- Rozporządzenie z 14 stycznia 2026 r. zmieniające szczegółowe warunki techniczne dla znaków i urządzeń BRD (Dz.U. 2026 poz. 132) — m.in. aktualne zasady oznakowania urządzeń uspokojenia ruchu.
- Załącznik nr 1 do programu szkolenia —
officialTopic 1.17. - Przy kolejnej aktualizacji prawnej przed publikacją ponownie sprawdzić aktualne brzmienie art. 20, 21 i 31 oraz § 15, § 27, § 31 i § 32, zwłaszcza w zakresie znaków umieszczanych pod D-42/D-52 i wszystkich zmian w oznakowaniu z 2026 r.