EN UA DE

Kategoria BM5.7

Lekcja 7 z 7

Przejazdy tramwajowe

Spis treści

Tory tramwajowe mogą przecinać drogę:

na skrzyżowaniu,
poza skrzyżowaniem,
w obrębie wspólnej jezdni,
przy wydzielonym torowisku,
w miejscu sterowanym sygnalizacją.

Dlatego nie istnieje jedna zasada:

„tramwaj zawsze ma pierwszeństwo”.

Prawidłowa analiza wymaga sprawdzenia:

znaków,
sygnalizacji,
rodzaju miejsca,
kierunku ruchu samochodu i tramwaju,
tego, czy tramwaj włącza się do ruchu.

Najważniejsza zasada bezpieczeństwa jest jednak stała:

przed przecięciem toru tramwajowego musisz mieć pewność, że możesz przejechać przez całe torowisko bez zatrzymania na torach i bez zmuszenia tramwaju do gwałtownego hamowania.

1. Przepisy o przejazdach kolejowych stosuje się odpowiednio do torów tramwajowych

Art. 28 ust. 6 PoRD stanowi, że przepisy art. 28 ust. 1–4 stosuje się odpowiednio:

przy przejeżdżaniu przez tory tramwajowe.

To bardzo ważne.

Oznacza to m.in. obowiązek:

zachowania szczególnej ostrożności,
upewnienia się przed wjazdem, czy nie zbliża się pojazd szynowy,
jazdy z prędkością pozwalającą zatrzymać się w bezpiecznym miejscu,
niewjeżdżania na torowisko bez miejsca do kontynuowania jazdy.

2. Szczególna ostrożność obowiązuje przed torami i podczas przejazdu

Podobnie jak na przejeździe kolejowym, kierujący powinien:

zwiększyć uwagę,
obserwować torowisko w obu kierunkach,
ocenić sygnalizację,
sprawdzić przestrzeń za torami,
być gotowy do zatrzymania.

Nie traktuj torów jako zwykłego oznaczenia na nawierzchni.

Tramwaj:

jest ciężki,
porusza się po stałym torze,
potrzebuje znacznie większej przestrzeni do zatrzymania niż samochód.

3. A-21 „tramwaj”

Znak ostrzegawczy:

A-21 „tramwaj”

ostrzega o:

przejeździe przez tory tramwajowe.

Pod znakiem może znajdować się tabliczka:

T-7

wskazująca układ:

torów,
drogi

na danym przejeździe.

Ważne

A-21 jest znakiem ostrzegawczym.

Sam:

nie nadaje tramwajowi dodatkowego pierwszeństwa,
nie jest znakiem STOP,
nie zastępuje sygnalizacji.

Ma przygotować kierującego na miejsce konfliktu z tramwajem.

4. A-21 nie oznacza „tramwaj zawsze pierwszy”

Pierwszeństwo trzeba ustalić na podstawie pełnej organizacji ruchu.

Może decydować:

osoba kierująca ruchem,
sygnalizacja,
znaki określające pierwszeństwo,
ogólne zasady ruchu.

Przykład

Tramwaj dojeżdża z drogi podporządkowanej oznaczonej A-7.

Samochód jedzie drogą z pierwszeństwem.

→ nie stosujemy uproszczenia „tramwaj zawsze pierwszy”.

Tramwaj również podlega znakom regulującym pierwszeństwo.

5. Na skrzyżowaniu równorzędnym tramwaj ma szczególną pozycję

Art. 25 ust. 2 przewiduje, że na skrzyżowaniu równorzędnym:

pojazd szynowy ma pierwszeństwo w stosunku do innych pojazdów bez względu na to, z której strony nadjeżdża.

Przykład

Samochód i tramwaj dojeżdżają do równorzędnego skrzyżowania.

Tramwaj nadjeżdża z lewej strony samochodu.

→ mimo klasycznej reguły prawej strony pierwszeństwo ma tramwaj.

To wyjątek od zwykłego sposobu analizy skrzyżowania równorzędnego.

6. Znaki pierwszeństwa są ważniejsze niż zasada „tramwaj na równorzędnym”

Jeżeli skrzyżowanie nie jest równorzędne i organizacja ruchu wyraźnie określa:

drogę z pierwszeństwem,
drogę podporządkowaną,

najpierw stosujemy te znaki.

Przykład

Samochód jedzie drogą oznaczoną D-1.

Tramwaj dojeżdża z wlotu podporządkowanego.

→ tramwaj nie uzyskuje pierwszeństwa wyłącznie dlatego, że jest pojazdem szynowym.

Dopiero między uczestnikami o takim samym statusie pierwszeństwa mogą działać dalsze reguły.

7. Sygnalizacja świetlna zmienia sposób analizy

Jeżeli ruch jest kierowany sygnalizacją:

→ najpierw stosujesz sygnał dotyczący Twojego pojazdu.

Nie analizujesz wtedy pierwszeństwa wyłącznie na podstawie:

D-1,
A-7,
reguły prawej strony.

Sygnał zielony dla samochodu

pozwala wjechać za sygnalizator, ale nadal trzeba:

uważać na pieszych,
rowerzystów,
pojazdy szynowe w sytuacjach kolizyjnych przewidzianych przepisami,
nie wjeżdżać, jeśli nie można opuścić skrzyżowania.

8. Tramwaj może mieć własną sygnalizację

Kierujący tramwajem może być prowadzony przez odrębne sygnalizatory:

ST,
STK,
STT,

nadające białe sygnały przeznaczone dla tramwajów.

Dla kierującego samochodem bardzo ważne jest:

nie próbować stosować sygnałów tramwajowych do swojego pojazdu.

Patrz na:

swój sygnalizator,
własny pas,
własną organizację ruchu.

9. Białe sygnały tramwajowe nie są „drugim światłem dla samochodu”

Możesz widzieć na skrzyżowaniu:

czerwone S-1 dla samochodu,
biały sygnał zezwalający tramwajowi na przejazd.

To nie jest sprzeczność.

Każdy sygnalizator dotyczy określonych uczestników.

Zasada

sygnał dla tramwaju → dotyczy tramwaju

S-1/S-2/S-3 dla Twojego pasa → dotyczy Ciebie

Nie ruszaj za tramwajem tylko dlatego, że on otrzymał własne zezwolenie.

10. Tramwaj skręcający na skrzyżowaniu z sygnalizacją

Rozporządzenie przewiduje szczególną zasadę dla pojazdu szynowego skręcającego na skrzyżowaniu o ruchu kierowanym sygnałami świetlnymi.

Tramwaj może opuścić skrzyżowanie pod warunkiem:

ustąpienia pierwszeństwa uczestnikom ruchu poruszającym się na wprost.

Przepis ten nie jest stosowany w taki sam sposób na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym oznaczonym C-12.

Wniosek

Nie uczymy uproszczenia:

„skręcający tramwaj na zielonym zawsze jedzie pierwszy”.

Trzeba znać rodzaj sygnalizacji i układ ruchu.

11. S-3 dla samochodu oznacza ruch bezkolizyjny w wskazanym kierunku

Jeżeli dla Twojego kierunku świeci zielony sygnał:

S-3

oznacza on, że podczas jazdy we wskazanym kierunku:

nie występuje kolizja z innymi uczestnikami ruchu.

To różni się od zwykłego zielonego S-1.

Dlatego zawsze rozpoznaj:

S-1,
S-2,
S-3,

a nie tylko kolor zielony.

12. Skręt samochodu przez torowisko — sprawdź tramwaj ponownie

Bardzo częsta sytuacja miejska:

samochód jedzie obok torowiska,
chce skręcić w lewo albo w prawo,
podczas manewru przecina tory.

Przed rozpoczęciem skrętu sprawdź:

lusterka,
torowisko przed i za samochodem,
sygnalizację,
czy tramwaj nie nadjeżdża z kierunku, którego wcześniej nie obserwowałeś.

Tramwaj może znajdować się:

obok,
za samochodem,
w martwym obszarze obserwacji.

13. Nie zatrzymuj się na torowisku w korku

Art. 28 ust. 3 pkt 2 stosowany odpowiednio do tramwajów zabrania wjazdu na przejazd, jeżeli po drugiej stronie:

nie ma miejsca do kontynuowania jazdy.

Przykład

Przed Tobą korek.

Za torami nie ma miejsca dla całego samochodu.

Masz zielone.

→ nie wjeżdżasz na tory.

Czekasz przed torowiskiem.

14. Zielone światło nie pozwala zablokować torów

To częsta pułapka.

Zielony sygnał S-1:

→ zezwala na wjazd za sygnalizator,

ale nie pozwala na wjazd, jeżeli:

warunki ruchu uniemożliwią opuszczenie skrzyżowania,
zatrzymasz się na torowisku,
zablokujesz ruch tramwaju.

Zielone ≠ obowiązek wjazdu.

15. Zostaw całe torowisko wolne

Nie oceniaj przestrzeni wyłącznie na podstawie:

„przednie koła samochodu już przejadą”.

Cały samochód musi mieć możliwość znalezienia się:

poza strefą torów.

Dotyczy to szczególnie:

samochodu z przyczepą,
długiego auta,
ciasnych skrzyżowań.

Nie zostawiaj tylnej części pojazdu na torze.

16. Jeśli samochód utknie na torach tramwajowych — usuń go niezwłocznie

Art. 28 ust. 4 stosuje się odpowiednio do torów tramwajowych.

Jeżeli pojazd zostanie unieruchomiony na torowisku:

→ należy go niezwłocznie usunąć.

Jeśli nie jest to możliwe:

→ trzeba ostrzec kierującego pojazdem szynowym o zagrożeniu.

W praktyce należy także:

włączyć światła awaryjne,
ewakuować pasażerów, jeśli sytuacja tego wymaga,
wezwać odpowiednie służby lub operatora transportu,
nie stać bez potrzeby na torze.

17. Nie próbuj naprawiać samochodu stojąc na torze

Jeżeli auto zgasło na torach:

najpierw:

→ usuń zagrożenie.

Dopiero po przemieszczeniu pojazdu w bezpieczne miejsce można:

diagnozować usterkę,
czekać na pomoc.

Torowisko nie jest miejscem na:

długą próbę uruchamiania,
szukanie narzędzi,
otwieranie maski na kilka minut.

18. Ograniczona widoczność wymaga dodatkowych środków ostrożności

Art. 28 ust. 1 stosowany odpowiednio do tramwajów nakazuje zastosować szczególne środki ostrożności zwłaszcza wtedy, gdy przejrzystość powietrza jest zmniejszona.

Tramwaj może być trudniejszy do zauważenia przy:

mgle,
intensywnym deszczu,
śniegu,
ograniczeniu widoczności przez budynki,
łuku torowiska.

W takich warunkach:

→ wcześniej zmniejsz prędkość.

19. Wspólna jezdnia z tramwajem — ustąp miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu

Art. 16 ust. 6 stanowi:

kierujący pojazdem znajdującym się na części jezdni, po której jeżdżą pojazdy szynowe, ma obowiązek:

ustąpić miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu.

Typowa sytuacja

Tory biegną w jezdni.

Samochód jedzie po części jezdni wspólnej z tramwajem.

Z tyłu nadjeżdża tramwaj.

→ samochód nie powinien bez potrzeby blokować jego toru i ma ustąpić mu miejsca.

20. „Ustąpić miejsca” nie oznacza wykonania niebezpiecznego manewru

Kierowca powinien umożliwić tramwajowi przejazd:

zgodnie z przepisami,
bez gwałtownego wjazdu na chodnik,
bez zajechania drogi innemu pojazdowi.

Jeżeli nie można natychmiast zjechać:

→ zachowaj przewidywalny tor i znajdź pierwszą bezpieczną możliwość ustąpienia miejsca.

Nie rozwiązujemy jednego zagrożenia przez stworzenie drugiego.

21. Torowisko wydzielone nie jest dodatkowym pasem ruchu dla samochodu

Jeżeli torowisko jest wyraźnie:

wydzielone,
oddzielone,
przeznaczone dla tramwajów

i organizacja ruchu nie dopuszcza jazdy samochodów:

→ nie traktujesz go jak pasa do omijania korka.

Nie wjeżdżaj na torowisko tylko dlatego, że:

„jest puste”.

Decydują znaki, linie i organizacja ruchu.

22. Tory w jezdni mogą zmieniać tor jazdy samochodu

Szyny mogą wpływać na przyczepność, szczególnie gdy są:

mokre,
oblodzone,
pokryte błotem.

Przy przecinaniu szyny:

unikaj gwałtownych ruchów kierownicą,
nie wykonuj niepotrzebnego ostrego hamowania na samej szynie,
dostosuj prędkość.

Szczególnie motocykliści i rowerzyści są podatni na poślizg na szynie, ale samochód również może odczuć zmianę przyczepności.

23. Przecinaj tory w sposób przewidywalny

Na nietypowo ułożonych torach samochód może wymagać:

odpowiedniego ustawienia,
spokojnego kąta przejazdu,
zmniejszenia prędkości.

Nie wykonuj nagłej korekty toru tylko po to, aby „ominąć szynę”.

Priorytetem jest:

pozostanie na swoim legalnym torze,
obserwacja tramwaju,
stabilność pojazdu.

24. Zakaz wyprzedzania z art. 28 ma przy tramwaju ważny wyjątek

Art. 28 ust. 6 stanowi, że przepis o zakazie wyprzedzania:

na przejeździe,
bezpośrednio przed nim

stosuje się odpowiednio do torów tramwajowych, ale wyjątek dotyczy:

skrzyżowania,
przejazdu tramwajowego,

na którym ruch jest kierowany.

Wniosek

Nie uczymy uproszczenia:

„na każdym przecięciu torów tramwajowych zawsze bezwzględnie nie wolno wyprzedzać”.

Trzeba sprawdzić, czy ruch w danym miejscu jest kierowany.

25. Oczekującego przed torami nie omijaj przez przeciwny pas, jeśli przepisy tego zabraniają

Art. 28 ust. 3 pkt 4 stosowany odpowiednio do tramwajów obejmuje również sytuację pojazdu oczekującego na otwarcie ruchu przez przejazd.

Jeżeli omijanie wymagałoby:

wjechania na część jezdni przeznaczoną dla przeciwnego kierunku ruchu,

→ jest zabronione.

Nie próbuj „przeskakiwać kolejki” przed zamkniętym lub zatrzymanym ruchem przez torowisko.

26. Tramwaj wyjeżdżający z zajezdni lub pętli może włączać się do ruchu

Art. 17 ust. 1 pkt 4 wskazuje, że włączanie się do ruchu następuje m.in. przy wjeżdżaniu pojazdem szynowym:

na drogę z zajezdni,
na jezdnię z pętli.

Wtedy kierujący tramwajem jest:

włączającym się do ruchu.

Ma obowiązek:

zachować szczególną ostrożność,
ustąpić pierwszeństwa innym pojazdom i uczestnikom ruchu.

Pułapka

„Tramwaj wyjeżdża z pętli, więc zawsze ma pierwszeństwo.”

Nie.

W takiej sytuacji może być właśnie pojazdem włączającym się do ruchu.

27. Tramwaj na zwykłym przystanku to nie autobus wyjeżdżający z zatoki

Nie należy przenosić art. 18 dotyczącego autobusu/trolejbusu na każdy tramwaj.

Autobus na obszarze zabudowanym wyjeżdżający z oznaczonego przystanku korzysta ze szczególnej reguły.

Tramwaj poruszający się po torze:

→ nie „włącza się z zatoki” na tej samej zasadzie.

Jeżeli jednak wyjeżdża z pętli na jezdnię lub z zajezdni:

→ może działać art. 17 dotyczący włączania się do ruchu.

28. Przystanek tramwajowy bez wysepki — samochód musi się zatrzymać

Jak omawialiśmy w M2.7, art. 26 ust. 6 wprowadza szczególny obowiązek.

Jeżeli:

przystanek tramwajowy nie ma wysepki dla pasażerów,
tramwaj wjeżdża na przystanek albo już na nim stoi,

kierujący samochodem ma obowiązek:

zatrzymać pojazd w takim miejscu i na taki czas, aby zapewnić pieszym swobodne dojście do tramwaju lub odejście na drogę dla pieszych / drogę dla pieszych i rowerów.

To nie jest sytuacja, w której kierowca może „powoli przecisnąć się” między ludźmi.

29. Nie ruszaj dopóki pasażerowie nie mają swobodnego dojścia

Obowiązek zatrzymania przy przystanku bez wysepki trwa tak długo, jak jest to potrzebne, aby pasażerowie mogli swobodnie:

dojść do tramwaju,
opuścić tramwaj,
dostać się do bezpiecznej części drogi.

Nie ruszaj natychmiast po zamknięciu pierwszych drzwi, jeżeli piesi nadal znajdują się na Twoim torze jazdy.

30. Wysepka zmienia sytuację

Jeżeli przystanek jest wyposażony w wysepkę:

→ pasażerowie mają wydzieloną przestrzeń oczekiwania.

Nie działa wtedy dokładnie ten sam obowiązek zatrzymania z art. 26 ust. 6 właściwy dla przystanku bez wysepki.

Nadal jednak:

zachowujesz szczególną ostrożność,
obserwujesz pieszych,
stosujesz oznakowanie i sygnalizację.

31. Nie przejeżdżaj po powierzchni przeznaczonej dla pasażerów

Na przystankach można spotkać:

wysepki,
powierzchnie wyłączone,
wydzielone strefy dla pasażerów,
oznakowanie poziome.

Nie traktuj ich jako miejsca do:

omijania tramwaju,
skrócenia zakrętu,
oczekiwania samochodem.

Organizacja przystanku służy ochronie pieszych.

32. Tramwaj może zasłaniać pieszego

Duży tramwaj ogranicza widoczność.

Za jego:

przodem,
tyłem,
drzwiami

może pojawić się pasażer.

Dlatego nie wykonuj szybkiego manewru tuż po minięciu tramwaju stojącego na przystanku.

Szczególnie uważaj w miejscach bez wysepki.

33. Nie zakładaj, że tramwaj pojedzie zgodnie z kierunkiem samochodów

Tor może:

skręcać,
przecinać jezdnię,
prowadzić przez środek skrzyżowania,
odbiegać od kierunku pasów samochodowych.

Przed skrzyżowaniem obserwuj:

przebieg szyn,
A-21/T-7,
sygnały,
położenie tramwaju.

Nie próbuj przewidywać jego toru wyłącznie na podstawie kierunku jezdni.

34. Nie wjeżdżaj obok tramwaju bez przestrzeni na jego skrajnię

Tramwaj porusza się po szynach, ale jego nadwozie:

jest szersze od samych torów,
na łuku może zajmować przestrzeń obok toru.

Dlatego na ciasnym łuku nie podjeżdżaj zbyt blisko:

boku tramwaju,
jego przedniego lub tylnego narożnika.

Zasada praktyczna

szyny pokazują tor kół — nie pełny obrys tramwaju.

35. Jeżeli nie rozumiesz układu torów — zwolnij, nie improwizuj

W dużych miastach można spotkać bardzo złożone:

skrzyżowania torów,
rozjazdy,
wspólne pasy samochód–tramwaj,
osobne sygnalizatory.

Jeśli układ jest nieczytelny:

→ zmniejsz prędkość i odczytaj oznakowanie.

Nie wykonuj nagłego manewru „za tramwajem” bez sprawdzenia, czy:

Twój pas biegnie w tym samym miejscu,
sygnał dotyczy również Ciebie,
nie przecinasz innego toru.

Algorytm przejazdu przez tory tramwajowe

Krok 1 — rozpoznaj miejsce

A-21,
T-7,
skrzyżowanie,
wydzielone torowisko,
wspólna jezdnia.

Krok 2 — sprawdź, kto kieruje ruchem

osoba,
sygnalizacja,
znaki,
zasady ogólne.

Krok 3 — obserwuj tramwaj

z lewej,
z prawej,
z tyłu,
po torze przecinającym Twój kierunek.

Krok 4 — sprawdź miejsce po drugiej stronie torów

Nie ma miejsca?

→ nie wjeżdżaj.

Krok 5 — ustal pierwszeństwo

Nie stosuj hasła „tramwaj zawsze pierwszy”.

Krok 6 — przejedź płynnie przez całe torowisko

Nie zatrzymuj samochodu na torach.

Krok 7 — przy przystanku sprawdź pieszych

Bez wysepki + tramwaj wjeżdża/stoi?

→ zatrzymaj się zgodnie z art. 26 ust. 6.

Najczęstsze pułapki

1. Art. 28 ust. 1–4 stosuje się odpowiednio przy przejeżdżaniu przez tory tramwajowe.

2. Przed wjazdem na torowisko trzeba zachować szczególną ostrożność i upewnić się, czy nie zbliża się pojazd szynowy.

3. A-21 ostrzega o przejeździe przez tory tramwajowe, ale sam nie ustanawia pierwszeństwa ani obowiązku STOP.

4. Tramwaj ma szczególną pozycję na skrzyżowaniu równorzędnym, ale nie oznacza to zasady „tramwaj zawsze ma pierwszeństwo”.

5. Znaki określające pierwszeństwo oraz sygnalizacja mogą zmienić kolejność przejazdu.

6. Białe sygnały ST/STK/STT są przeznaczone dla tramwajów — kierowca samochodu stosuje własną sygnalizację.

7. Nie wolno wjeżdżać na tory, jeżeli po drugiej stronie nie ma miejsca dla całego pojazdu.

8. Zielone światło nie pozwala zatrzymać się samochodem na torowisku.

9. Na części jezdni wspólnej z tramwajem kierujący samochodem ma obowiązek ustąpić miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu.

10. Wyprzedzanie na przejeździe tramwajowym ma wyjątek przewidziany dla skrzyżowania lub przejazdu, na którym ruch jest kierowany — nie uczymy bezwzględnego zakazu dla każdego przecięcia torów.

11. Tramwaj wyjeżdżający z zajezdni na drogę lub z pętli na jezdnię jest włączającym się do ruchu i musi ustąpić innym uczestnikom.

12. Na przystanku tramwajowym bez wysepki, gdy tramwaj wjeżdża lub stoi, samochód musi zatrzymać się tak, aby zapewnić pasażerom swobodne dojście i odejście.

13. Szyny nie pokazują pełnej skrajni nadwozia tramwaju — na łuku zachowaj większy odstęp.

Źródła

Rozporządzenie w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami:
- Załącznik nr 1, officialTopic 2.4 — zachowanie na przejazdach kolejowych i tramwajowych.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym:
- art. 16 ust. 6 — obowiązek ustąpienia miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu na części jezdni wspólnej z ruchem szynowym,
- art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 — włączanie się tramwaju z zajezdni lub pętli oraz obowiązek ustąpienia,
- art. 25 ust. 1–3 — zasady pierwszeństwa i szczególna pozycja pojazdu szynowego,
- art. 26 ust. 6 — szczególne obowiązki przy przystanku tramwajowym bez wysepki,
- art. 28 ust. 1–4 i ust. 6 — odpowiednie stosowanie zasad przejazdu kolejowego do torów tramwajowych oraz wyjątek dotyczący zakazu wyprzedzania w ruchu kierowanym.
Rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych:
- § 10 ust. 3 — A-21 „tramwaj” i T-7,
- § 95 ust. 1–4 — sygnały S-1 i szczególna reguła dla skręcającego pojazdu szynowego,
- § 97 — sygnalizator S-3,
- § 103–107 — białe sygnały dla kierujących tramwajami ST, STK i STT.
Aktualny tekst PoRD: Dz.U. 2024 poz. 1251 z późniejszymi zmianami oraz aktualne rozporządzenie o znakach i sygnałach. Przy kolejnej aktualizacji prawnej należy ponownie sprawdzić art. 16, 17, 25, 26 i 28 oraz § 95–107 bezpośrednio przed publikacją.

← Poprzednia

Przejazdy kolejowe

Następna →

Bezpieczny odstęp i czas na reakcję

Wróć do spisu e-Wykładów Przejdź do Trybu Nauka

↑