Światła mijania, dzienne, drogowe i pozycyjne
Spis treści
Światła samochodu pełnią dwie podstawowe funkcje:
- pomagają kierującemu widzieć drogę,
- sprawiają, że samochód jest widoczny dla innych.
Prawidłowy wybór świateł zależy od:
- pory dnia,
- przejrzystości powietrza,
- oświetlenia drogi,
- obecności innych uczestników,
- tego, czy pojazd jedzie, jest zatrzymany czy pozostaje na postoju.
Najważniejsza zasada dla samochodu osobowego brzmi:
podczas jazdy w warunkach normalnej przejrzystości powietrza używamy świateł mijania, a od świtu do zmierzchu możemy zamiast nich używać świateł do jazdy dziennej.
1. Światła mijania — podstawowe światła do jazdy
Art. 51 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym nakazuje używanie:
świateł mijania podczas jazdy w warunkach normalnej przejrzystości powietrza.
Oznacza to, że światła mijania są podstawowym legalnym rozwiązaniem:
- w dzień,
- w nocy,
- na drodze oświetlonej,
- na drodze nieoświetlonej,
jeżeli szczególna sytuacja nie wymaga lub nie pozwala na użycie innych świateł.
Ważne
W Polsce nie obowiązuje zasada:
„w dzień nie trzeba mieć żadnych świateł”.
Podczas jazdy samochodem używamy:
- świateł mijania albo
- w dozwolonych warunkach świateł do jazdy dziennej.
2. Światła do jazdy dziennej — tylko od świtu do zmierzchu
Art. 51 ust. 2 pozwala używać świateł do jazdy dziennej zamiast świateł mijania, ale tylko:
- od świtu do zmierzchu,
- w warunkach normalnej przejrzystości powietrza.
Oba warunki muszą być spełnione jednocześnie.
Możesz jechać na światłach dziennych
Dzień, dobra widoczność, brak mgły i intensywnych opadów.
→ TAK.
Nie możesz traktować dziennych jako zamiennika mijania
- po zmierzchu,
- przed świtem,
- przy zmniejszonej przejrzystości powietrza.
→ wtedy światła dzienne nie wystarczają jako podstawowe oświetlenie wymagane przez przepisy.
ŚWIT → ZMIERZCH + normalna przejrzystość
→ mijania LUB dzienne
ZMIERZCH → ŚWIT
→ mijania / w odpowiednich warunkach drogowe
mgła / ulewa / śnieg ograniczający przejrzystość
→ zasady z art. 30, nie same światła dzienne
3. „Świt” i „zmierzch” to nie stałe godziny
Przepisy nie określają jednej godziny typu:
- 6:00 — świt,
- 20:00 — zmierzch.
Pora zależy od:
- daty,
- miejsca,
- warunków naturalnych.
Dlatego nie należy uczyć się sztywnego zegara.
Jeżeli robi się ciemno:
→ kierujący powinien odpowiednio wcześnie korzystać ze świateł zapewniających zgodność z przepisami i dobrą widoczność.
4. Światła dzienne nie służą do oświetlania drogi w nocy
Światła do jazdy dziennej mają przede wszystkim poprawić widoczność pojazdu w dzień.
Nie są zamiennikiem świateł mijania:
- nocą,
- podczas jazdy w ciemności,
- przy złej widoczności.
W części samochodów przy włączonych światłach dziennych tylne światła pozycyjne mogą nie świecić.
Dlatego jazda na samych światłach dziennych w warunkach, do których nie są przeznaczone, może sprawić, że samochód będzie bardzo słabo widoczny od tyłu.
5. Tryb AUTO nie zwalnia kierującego z odpowiedzialności
Nowoczesny samochód może automatycznie przełączać:
- światła dzienne,
- światła mijania,
- czasami również światła drogowe.
System jest pomocą.
To kierujący odpowiada za to, czy w danych warunkach używa właściwego oświetlenia.
Automatyka może zareagować niewłaściwie np. podczas:
- mgły w dzień,
- intensywnego deszczu,
- opadów śniegu,
- jazdy w bardzo jasnym, ale słabo widocznym otoczeniu.
Czujnik światła ocenia przede wszystkim natężenie światła, a nie zawsze rzeczywistą przejrzystość powietrza.
Zapamiętaj:
AUTO = pomoc
AUTO ≠ przeniesienie odpowiedzialności na samochód
6. Światła drogowe — kiedy wolno ich używać?
Światła drogowe, potocznie „długie”, mogą być używane:
- od zmierzchu do świtu,
- na nieoświetlonych drogach,
- zamiast świateł mijania albo łącznie z nimi,
- pod warunkiem, że nie oślepiają innych kierujących ani pieszych poruszających się w kolumnie.
To oznacza, że nie używamy ich dowolnie tylko dlatego, że jest noc.
Kluczowy warunek
Droga musi być:
nieoświetlona.
Na prawidłowo oświetlonym odcinku drogi nie stosujemy świateł drogowych jako zwykłego sposobu jazdy.
7. Kiedy trzeba przełączyć drogowe na mijania?
Kierujący używający świateł drogowych ma obowiązek przełączyć je na mijania przy zbliżaniu się do:
1. pojazdu jadącego z przeciwka
Jeżeli jeden z kierujących przełączył światła drogowe na mijania:
→ drugi również ma obowiązek to zrobić.
2. pojazdu poprzedzającego
Jeżeli światła mogłyby oślepić jego kierującego, np. przez lusterka.
3. pojazdu szynowego lub komunikacji wodnej
Jeżeli znajduje się w takiej odległości, że istnieje możliwość oślepienia kierującego tym pojazdem.
Nie chodzi więc wyłącznie o samochody jadące z przeciwka.
8. Nie czekaj do ostatniej chwili z wyłączeniem „długich”
Przepisy wymagają przełączenia świateł przy zbliżaniu się do uczestnika, którego można oślepić.
Dobra praktyka polega na reakcji zanim drugi kierujący zostanie oślepiony.
Nie powinno wyglądać to tak:
„wyłączę długie dopiero wtedy, gdy drugi samochód zacznie mi migać”.
Kierujący powinien sam obserwować:
- światła nadjeżdżającego pojazdu,
- światła pojazdu poprzedzającego,
- przebieg drogi,
- odbicia światła.
9. Pojazd za wzniesieniem lub zakrętem
Na krętej lub pofałdowanej drodze światła innego pojazdu mogą być widoczne zanim zobaczysz sam pojazd.
Jeżeli można racjonalnie przewidzieć, że za chwilę dojdzie do oślepienia:
→ należy odpowiednio wcześnie przełączyć światła drogowe na mijania.
Światła drogowe mają poprawiać bezpieczeństwo, a nie maksymalizować zasięg widzenia kosztem innych.
10. Samochód przed Tobą również może zostać oślepiony
Częsty błąd polega na myśleniu:
„długie wyłączam tylko dla samochodów z przeciwka”.
Nie.
Jeżeli jedziesz za innym pojazdem, światła drogowe mogą odbijać się w:
- lusterku wewnętrznym,
- lusterkach zewnętrznych.
Jeżeli istnieje możliwość oślepienia kierującego poprzedzającego:
→ przełączasz na światła mijania.
11. Automatyczne światła drogowe również wymagają nadzoru
System automatycznych „długich” może:
- późno wykryć pojazd,
- nieprawidłowo ocenić światła roweru lub motocykla,
- nie rozpoznać pojazdu znajdującego się pod nietypowym kątem,
- reagować gorzej przy opadach lub zabrudzonej szybie.
Kierujący powinien być gotowy przełączyć światła ręcznie.
Jeżeli system oślepia innych:
→ odpowiedzialność za prawidłowe używanie świateł nadal spoczywa na kierującym.
12. Światła pozycyjne nie zastępują świateł mijania podczas jazdy
Światła pozycyjne służą przede wszystkim do oznaczania obecności i położenia pojazdu, zwłaszcza podczas zatrzymania i postoju w określonych warunkach.
Nie są podstawowymi światłami do normalnej jazdy samochodem.
Nieprawidłowy schemat:
„jest trochę ciemno, więc jadę na samych pozycyjnych”.
Podczas jazdy obowiązują zasady art. 51 dotyczące:
- mijania,
- dziennych,
- drogowych,
- a w szczególnych warunkach również przeciwmgłowych.
13. Światła postojowe a pozycyjne
W niektórych samochodach można włączyć światła postojowe tylko po jednej stronie pojazdu.
Ich funkcja dotyczy przede wszystkim oznaczenia zaparkowanego lub zatrzymanego samochodu.
Nie należy mylić:
- świateł postojowych,
- świateł pozycyjnych,
- świateł awaryjnych.
Każde z nich ma inne zastosowanie.
14. Zatrzymanie w korku lub na czerwonym świetle
Art. 51 ust. 7 stanowi, że zasady dotyczące świateł podczas jazdy stosuje się odpowiednio także podczas zatrzymania wynikającego z:
- warunków ruchu,
- przepisów ruchu drogowego.
Czyli np. stojąc:
- na czerwonym świetle,
- w korku,
co do zasady nadal korzystasz z właściwego oświetlenia.
Wyjątek po ponad 1 minucie
Jeżeli takie zatrzymanie trwa ponad 1 minutę, można wyłączyć światła zewnętrzne, ale tylko jeżeli:
- na tym samym pasie ruchu,
- przed Twoim pojazdem
- i za nim
stoją inne pojazdy.
To szczególny wyjątek, a nie ogólne pozwolenie na wyłączanie świateł podczas każdego dłuższego postoju w korku.
15. Dobrowolne zatrzymanie lub postój w warunkach niedostatecznej widoczności
Art. 52 reguluje inną sytuację niż korek.
Jeżeli kierujący pojazdem silnikowym:
- zatrzymuje pojazd dobrowolnie albo
- pozostawia go na postoju
w warunkach niedostatecznej widoczności:
→ powinien używać świateł pozycyjnych przednich i tylnych albo świateł postojowych.
Przykład
Noc, nieoświetlona ulica.
Samochód został prawidłowo pozostawiony przy jezdni.
→ trzeba ocenić obowiązek użycia świateł pozycyjnych/postojowych zgodnie z art. 52.
16. Kiedy światła zaparkowanego pojazdu mogą być wyłączone?
Podczas zatrzymania lub postoju wszystkie światła mogą być wyłączone, jeżeli pojazd znajduje się:
- w miejscu oświetlonym w stopniu zapewniającym jego widoczność albo
- poza jezdnią i poboczem.
Oznacza to, że nie ma zasady:
„każdy samochód zaparkowany w nocy musi świecić”.
Decyduje między innymi rzeczywista widoczność pojazdu i miejsce jego pozostawienia.
17. Światła postojowe po stronie środka jezdni
Przepisy pozwalają w określonych pojazdach lub zespołach pojazdów o odpowiedniej długości użyć świateł postojowych tylko:
od strony środka jezdni.
Sens jest praktyczny:
- oznaczyć tę stronę pojazdu, która znajduje się bliżej poruszającego się ruchu,
- ograniczyć zużycie energii podczas postoju.
Dla kursanta kategorii B ważniejsze od zapamiętywania konstrukcyjnych wariantów instalacji jest rozumienie różnicy:
jazda → światła wymagane do jazdy
postój w niedostatecznej widoczności → pozycyjne/postojowe
18. Mgła, ulewa i śnieg — same światła dzienne nie wystarczą
Jeżeli przejrzystość powietrza jest zmniejszona przez:
- mgłę,
- intensywne opady,
- inne przyczyny,
zastosowanie ma art. 30.
Kierujący pojazdem silnikowym musi wtedy włączyć:
- światła mijania albo
- przednie światła przeciwmgłowe,
- albo oba rodzaje jednocześnie.
Dlatego podczas gęstej ulewy w dzień nie należy pozostawać wyłącznie na światłach dziennych.
Szczegółowo światła przeciwmgłowe omówimy w M4.2.
19. Tunel — nie uczymy nieaktualnej zasady
Jak omawialiśmy w M3.6, obowiązujące przepisy nie ustanawiają dla typowego samochodu osobowego oddzielnej reguły:
„sam znak D-37 zawsze nakazuje przełączyć dzienne na mijania”.
Art. 51 pozwala od świtu do zmierzchu przy normalnej przejrzystości używać świateł dziennych zamiast mijania.
Jednocześnie z punktu widzenia bezpieczeństwa światła mijania są w tunelu lepszym wyborem, ponieważ poprawiają widoczność samochodu, w tym często także od tyłu.
Nie mylimy więc:
- prawnego minimum,
- rekomendacji bezpiecznej jazdy.
20. Zabrudzone lub uszkodzone światła
Prawidłowy wybór rodzaju światła nie wystarcza, jeśli lampy:
- są zabrudzone,
- zasłonięte śniegiem,
- uszkodzone,
- nie działają.
Przed jazdą warto sprawdzić przynajmniej wzrokowo podstawowe oświetlenie.
Pojazd uczestniczący w ruchu ma być utrzymany tak, aby jego używanie nie zagrażało bezpieczeństwu.
Szczegółowe wymagania techniczne pojazdu wrócą w Module 12.
21. Źle ustawione światła mijania również mogą oślepiać
Nie tylko światła drogowe mogą przeszkadzać innym.
Nieprawidłowo ustawione światła mijania mogą:
- oślepiać kierujących z przeciwka,
- zmniejszać rzeczywisty zasięg oświetlenia drogi,
- utrudniać ocenę przeszkód.
W samochodzie z ręczną regulacją wysokości świateł po dużej zmianie obciążenia pojazdu może być konieczna korekta ustawienia zgodnie z instrukcją pojazdu.
Nie należy samodzielnie ustawiać reflektorów „jak najwyżej”.
22. Oświetlenie tablicy rejestracyjnej i inne światła działają niezależnie od decyzji kierowcy
Samochód posiada więcej świateł niż te, które kierujący wybiera codziennie ręcznie.
Należą do nich m.in.:
- kierunkowskazy,
- światła STOP,
- cofania,
- oświetlenie tablicy rejestracyjnej.
Część z nich działa automatycznie w związku z określoną czynnością.
Ich znaczenie i podstawową kontrolę omówimy w dalszej części Modułu 4.
Algorytm wyboru podstawowych świateł
Krok 1 — jaka jest pora?
Od świtu do zmierzchu
Przejdź do oceny przejrzystości.
Od zmierzchu do świtu
Używaj świateł mijania, a na nieoświetlonej drodze możesz w odpowiednich warunkach używać drogowych.
Krok 2 — jaka jest przejrzystość powietrza?
Normalna
W dzień:
- mijania albo dzienne.
Zmniejszona
Nie pozostawaj na samych dziennych.
Stosuj zasady art. 30:
- mijania,
- przednie przeciwmgłowe,
- albo oba.
Krok 3 — czy droga jest nieoświetlona i jest noc?
Możesz użyć drogowych, jeśli nikogo nie oślepisz.
Krok 4 — czy zbliża się inny uczestnik, którego możesz oślepić?
Przełącz drogowe na mijania.
Krok 5 — czy pojazd jedzie, stoi z powodu ruchu czy jest zaparkowany?
To decyduje, czy stosujesz art. 51 czy zasady postoju z art. 52.
Najczęstsze pułapki
1. Światła dzienne wolno stosować zamiast mijania tylko od świtu do zmierzchu i przy normalnej przejrzystości powietrza.
2. Mgła lub intensywny deszcz mogą wykluczyć jazdę na samych światłach dziennych mimo że jest dzień.
3. Tryb AUTO nie zwalnia kierującego z odpowiedzialności za prawidłowe światła.
4. Światła drogowe stosujemy od zmierzchu do świtu na drogach nieoświetlonych, jeżeli nie oślepiamy innych.
5. „Długie” trzeba wyłączyć również wtedy, gdy mogą oślepić kierującego pojazdem poprzedzającym przez lusterka.
6. Światła pozycyjne nie są normalnym zamiennikiem świateł mijania podczas jazdy.
7. Zatrzymanie w korku i dobrowolny postój to dwie różne sytuacje także z punktu widzenia zasad używania świateł.
8. Przy zatrzymaniu wynikającym z ruchu trwającym ponad 1 minutę światła można wyłączyć tylko przy spełnieniu szczególnego warunku — na tym samym pasie stoją pojazdy przed nami i za nami.
9. Samochód zaparkowany w nocy nie zawsze musi mieć włączone światła — art. 52 przewiduje wyjątki m.in. dla miejsca odpowiednio oświetlonego.
10. W typowym samochodzie osobowym obecne przepisy nie tworzą osobnego nakazu świateł mijania wyłącznie z powodu wjazdu do tunelu; mijania pozostają jednak bezpieczniejszym wyborem.
Źródła
- Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym:
- art. 51 ust. 1–3 — mijania, dzienne i drogowe,
- art. 51 ust. 5 — przednie przeciwmgłowe na oznaczonej drodze krętej,
- art. 51 ust. 6–7 — szczególne przypadki i zatrzymanie wynikające z ruchu,
- art. 52 — światła podczas dobrowolnego zatrzymania i postoju,
- art. 30 — światła przy zmniejszonej przejrzystości powietrza,
- art. 66 — ogólny obowiązek utrzymania pojazdu w stanie niezagrażającym bezpieczeństwu.
- Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia — wymagania techniczne dotyczące świateł samochodu.
- Załącznik nr 1 do programu szkolenia —
officialTopic 1.14 Używanie świateł zewnętrznych i sygnałów pojazdu. - Przy kolejnej aktualizacji prawnej przed publikacją ponownie sprawdzić art. 30, 51 i 52 oraz aktualne rozporządzenie techniczne bezpośrednio przed publikacją.