Pozycja za kierownicą i przygotowanie do jazdy

Technika kierowania zaczyna się zanim samochód ruszy.

Jeżeli kierowca siedzi zbyt daleko od pedałów, zbyt blisko kierownicy, ma źle ustawione lusterka albo musi odrywać plecy od oparcia, aby wykonać większy skręt kierownicą, utrudnia sobie:

• obserwowanie drogi,
• precyzyjne operowanie kierownicą,
• szybkie i mocne użycie hamulca,
• pełne wciśnięcie sprzęgła w samochodzie z manualną skrzynią biegów,
• kontrolę przestrzeni za pojazdem,
• prawidłowe działanie pasa bezpieczeństwa i zagłówka.

Dlatego przygotowanie stanowiska kierowcy nie jest kosmetyką ani kwestią wygody.

Jest częścią bezpiecznej techniki prowadzenia pojazdu.

---

1. Co dokładnie wynika z oficjalnego programu?

W teoretycznym programie szkolenia temat 2.9 brzmi po prostu:

„Technika kierowania pojazdem”.

Sam zapis nie podaje jednej urzędowej metody ustawiania fotela albo trzymania kierownicy.

Bardziej szczegółowy punkt odniesienia znajduje się jednak w programie szkolenia praktycznego.

Dla przygotowania do jazdy program przewiduje między innymi:

• ustawianie fotela,
• ustawianie lusterek,
• ustawianie zagłówków,
• zapinanie pasów bezpieczeństwa,
• upewnianie się, czy drzwi pojazdu są zamknięte.

To pokazuje, że prawidłowe przygotowanie pozycji kierowcy jest oficjalnie traktowane jako część umiejętności prowadzenia pojazdu.

---

2. Egzamin praktyczny również sprawdza przygotowanie kierowcy

Aktualne przepisy egzaminacyjne dla samochodu wymagają przed rozpoczęciem jazdy:

• właściwego ustawienia fotela,
• właściwego ustawienia lusterek,
• właściwego ustawienia zagłówka,
• zapięcia pasa bezpieczeństwa, jeżeli pojazd jest w niego wyposażony,
• upewnienia się, że drzwi pojazdu są zamknięte.

Przepisy egzaminacyjne wskazują również oczekiwany efekt ustawienia lusterek:

• w lewym lusterku kierowca powinien widzieć lewy bok pojazdu i przestrzeń za nim po lewej stronie,
• w prawym lusterku — prawy bok pojazdu i przestrzeń za nim po prawej stronie,
• w lusterku wewnętrznym — przez tylną szybę przestrzeń znajdującą się za pojazdem.

Dla zagłówka kryterium egzaminacyjne wskazuje ustawienie blisko za głową, na wysokości głowy.

To są już konkretne wymagania egzaminacyjne, a nie tylko ogólna rada dotycząca wygody.

---

3. Prawo nie podaje jednego obowiązkowego kąta fotela ani pozycji rąk

To bardzo ważne rozróżnienie.

Prawo nie mówi na przykład:

„oparcie musi być ustawione pod kątem dokładnie X stopni”

ani:

„kierownicę trzeba zawsze trzymać dokładnie w jednym wskazanym położeniu dłoni”.

Takie elementy należą przede wszystkim do techniki jazdy i ergonomii.

Kierowcy różnią się:

• wzrostem,
• długością nóg,
• długością rąk,
• budową ciała,
• zakresem ruchu,
• konstrukcją samochodu, którym kierują.

Dlatego prawidłowa pozycja jest pozycją funkcjonalną:

musisz swobodnie obserwować drogę i pewnie obsługiwać wszystkie urządzenia potrzebne do prowadzenia samochodu.

---

4. Ustawienia wykonuj w prawidłowej kolejności

Najbardziej logiczna kolejność przygotowania stanowiska kierowcy jest następująca:

fotel → oparcie → kierownica → zagłówek → lusterka → pas → kontrola drzwi

Dlaczego lusterka nie powinny być pierwsze?

Ponieważ ich ustawienie zależy od położenia Twojej głowy.

Jeżeli najpierw ustawisz lusterka, a później:

• przesuniesz fotel,
• podniesiesz siedzisko,
• zmienisz kąt oparcia,

zmieni się również Twój punkt obserwacji.

Wtedy ustawienie lusterek może przestać być prawidłowe.

---

5. Najpierw ustaw odległość fotela od pedałów

Kierowca powinien siedzieć tak, aby móc pewnie obsługiwać pedały w całym zakresie ich ruchu.

W samochodzie z manualną skrzynią biegów oznacza to również możliwość pełnego wciśnięcia pedału sprzęgła.

Dobrą praktyką jest takie ustawienie fotela, aby przy maksymalnym potrzebnym wciśnięciu pedału noga nie była całkowicie wyprostowana i zablokowana w kolanie.

Po co pozostawiać niewielkie ugięcie?

Pomaga to:

• zachować kontrolę nad pedałem,
• szybko przechodzić między pedałami,
• mocno nacisnąć hamulec, gdy sytuacja tego wymaga,
• ograniczyć konieczność przesuwania miednicy do przodu podczas obsługi pedałów.

To jest dobra praktyka techniki jazdy — nie ustawowy wymóg określający konkretny kąt ugięcia kolana.

---

6. Nie siadaj tak daleko, żeby „dosięgać” pedałów końcówką stopy

Jeżeli fotel jest zbyt daleko:

• możesz mieć problem z pełnym wciśnięciem sprzęgła,
• możesz słabiej lub wolniej nacisnąć hamulec,
• podczas naciskania pedału ciało może odsuwać się od oparcia,
• precyzja pracy nogą maleje.

W sytuacji awaryjnej nie powinieneś dopiero szukać pełnego zakresu pedału hamulca.

Pozycja ma umożliwiać zdecydowane użycie hamulca bez zmiany sposobu siedzenia.

---

7. Zbyt bliska pozycja również jest nieprawidłowa

Przesunięcie fotela bardzo blisko kierownicy nie poprawia automatycznie kontroli.

Może powodować:

• zbyt mocne ugięcie nóg,
• zahaczanie kolanami o kierownicę lub elementy deski rozdzielczej,
• ograniczenie swobody ruchu rąk,
• niewygodną pracę na pedałach,
• zbyt małą przestrzeń pomiędzy kierowcą a kierownicą.

W samochodzie wyposażonym w poduszkę powietrzną należy również pamiętać, że jej zadaniem jest współpraca z prawidłowo zajętą pozycją i zapiętym pasem bezpieczeństwa.

Nie należy więc ustawiać się niepotrzebnie bardzo blisko kierownicy.

---

8. Ustaw wysokość siedziska tak, aby dobrze widzieć drogę

Jeżeli samochód umożliwia regulację wysokości fotela, ustawienie powinno zapewniać:

• dobre pole widzenia przez przednią szybę,
• możliwość obserwacji przyrządów,
• odpowiednią przestrzeń nad głową,
• swobodną pracę nogami,
• brak kontaktu ud lub kolan z kierownicą w sposób utrudniający kierowanie.

Nie istnieje jedna prawidłowa wysokość dla wszystkich osób i pojazdów.

Najważniejszy jest rezultat:

widzieć drogę i móc swobodnie sterować samochodem.

---

9. Oparcie ma podpierać kierowcę, a nie zmuszać do sięgania

Oparcie ustaw tak, aby podczas normalnego kierowania:

• plecy pozostawały podparte,
• barki nie musiały stale odrywać się od oparcia,
• ręce mogły swobodnie poruszać kierownicą,
• nie trzeba było pochylać całego tułowia do przodu, aby wykonać manewr.

Zbyt mocno odchylone oparcie

Może powodować konieczność:

• prostowania rąk,
• odrywania pleców od fotela,
• pochylania się do kierownicy podczas większego skrętu.

Zbyt pionowe i bliskie ustawienie

Może ograniczać swobodę rąk i powodować niepotrzebne napięcie.

Prawidłowe ustawienie powinno umożliwiać sterowanie samochodem bez walki z własną pozycją.

---

10. Ustaw kierownicę dopiero po ustawieniu fotela

Jeżeli pojazd umożliwia regulację kierownicy w pionie lub w dwóch płaszczyznach, można dopasować ją do pozycji kierowcy.

Kierownica powinna znajdować się tak, aby:

• można było swobodnie operować nią w całym potrzebnym zakresie,
• ręce pozostawały lekko ugięte,
• kierownica nie kolidowała z nogami,
• nie zasłaniała niepotrzebnie najważniejszych wskaźników,
• kierowca nie musiał pochylać się do przodu.

Ponownie:

przepisy nie podają jednego obowiązkowego ustawienia kierownicy w centymetrach.

Liczy się możliwość pewnego kierowania przy zachowaniu prawidłowej obserwacji drogi.

---

11. Art. 66 opisuje funkcję, którą ma zapewniać pojazd

Prawo o ruchu drogowym wymaga, aby pojazd uczestniczący w ruchu był zbudowany, wyposażony i utrzymany w taki sposób, aby zapewniał kierowcy:

• dostateczne pole widzenia,
• łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania,
• posługiwanie się urządzeniami do hamowania,
• posługiwanie się urządzeniami sygnalizacji i oświetlenia drogi,
• a wszystko to przy równoczesnym obserwowaniu drogi.

Od 24 czerwca 2026 r. aktualne brzmienie art. 66 ust. 1 pkt 5 zawiera techniczne wyłączenie dotyczące pojazdu w pełni zautomatyzowanego.

Dla zwykłego samochodu kategorii B prowadzonego przez kierowcę sens przepisu pozostaje taki sam:

stanowisko kierowcy i urządzenia pojazdu mają umożliwiać obserwację oraz pewne sterowanie samochodem.

---

12. Ręce na kierownicy — oddziel przepis od dobrej praktyki

Nie istnieje przepis, który nakazywałby podczas całej jazdy trzymanie dłoni dokładnie w jednym liczbowo określonym miejscu na kole kierownicy.

Współczesna technika jazdy zwykle preferuje położenie dłoni po obu stronach kierownicy, mniej więcej na jej bocznych częściach, często opisywane umownie jako okolice „9 i 3”.

Dlaczego?

Taka pozycja ułatwia:

• precyzyjne wykonywanie małych korekt,
• szybkie rozpoczęcie skrętu w obie strony,
• ograniczenie niepotrzebnego przekładania rąk podczas normalnej jazdy,
• zachowanie symetrycznej kontroli nad kierownicą.

„9 i 3” traktujemy jako popularną dobrą praktykę, a nie jako przepis prawa.

Jeżeli producent konkretnego pojazdu przewiduje szczególne zalecenia dotyczące pozycji kierowcy, należy je uwzględnić.

---

13. Nie opieraj sterowania na jednej dłoni bez potrzeby

Podczas stabilnej jazdy kierowanie jedną ręką może wydawać się wygodne.

Problem pojawia się wtedy, gdy nagle trzeba:

• ominąć przeszkodę,
• skorygować tor jazdy,
• zareagować na podmuch wiatru,
• wykonać szybki manewr obronny.

Dwie ręce na kierownicy dają zwykle większą kontrolę i większy zapas reakcji.

Oczywiście podczas obsługi niektórych urządzeń samochodu jedna dłoń może na krótko opuścić kierownicę.

Nie zmienia to zasady technicznej:

gdy nie ma powodu do wykonywania innej czynności, kierowca powinien utrzymywać możliwie pełną kontrolę nad kierownicą.

---

14. Zagłówek ustaw po fotelu i oparciu

Pozycja zagłówka zależy od pozycji głowy.

Dlatego jego ustawienie sprawdza się po ustawieniu fotela i oparcia.

Aktualne kryterium egzaminacyjne wymaga, aby zagłówek był ustawiony:

blisko za głową, na wysokości głowy.

Nie powinien znajdować się nisko za karkiem tylko dlatego, że tak pozostawił go poprzedni kierowca.

Szczegółową rolę zagłówka w ograniczaniu urazów szyi omawialiśmy już w M4.5 Pasy bezpieczeństwa i zagłówki.

Tutaj najważniejsza jest kolejność:

ustaw pozycję → dopiero potem dopasuj zagłówek

---

15. Lusterka ustawiaj z normalnej pozycji jazdy

Po ustawieniu fotela, oparcia, kierownicy i zagłówka zajmij normalną pozycję kierowania.

Dopiero wtedy ustaw lusterka.

Nie pochylaj się specjalnie podczas regulacji, jeżeli później podczas jazdy będziesz siedzieć inaczej.

Lusterko powinno pokazywać potrzebny obszar wtedy, gdy siedzisz tak, jak rzeczywiście będziesz prowadzić samochód.

---

16. Lusterko wewnętrzne

Aktualne kryterium egzaminacyjne wymaga, aby w lusterku wewnętrznym kierowca widział przez tylną szybę przestrzeń za pojazdem.

W praktyce ustaw lusterko tak, aby możliwie naturalnie obejmowało tylną szybę bez konieczności przesuwania głowy przy każdym spojrzeniu.

Nie ustawiaj go przede wszystkim na:

• twarze pasażerów,
• fragment podsufitki,
• wnętrze samochodu.

Jego podstawową funkcją w czasie jazdy jest obserwacja ruchu za pojazdem.

---

17. Lusterka zewnętrzne

Przepisy egzaminacyjne opisują oczekiwany efekt w prosty sposób:

• lewe lusterko → lewy bok samochodu i lewy obszar przestrzeni za pojazdem,
• prawe lusterko → prawy bok samochodu i prawy obszar przestrzeni za pojazdem.

W praktyce celem jest możliwie użyteczne połączenie:

• orientacji względem własnego samochodu,
• szerokiego widoku przestrzeni obok i za nim.

Jeżeli ustawisz lusterka zbyt mocno do środka, możesz oglądać głównie bok własnego auta kosztem przestrzeni, w której poruszają się inni uczestnicy ruchu.

Jeżeli ustawisz je zbyt szeroko bez orientacji względem samochodu, możesz utrudnić sobie ocenę położenia pojazdu przy manewrach.

Ustawienie ma być funkcjonalne dla konkretnego samochodu.

---

18. Prawidłowe lusterka nie usuwają wszystkich martwych pól

Nawet dobrze ustawione lusterka nie gwarantują widoczności całej przestrzeni wokół pojazdu.

Pozostają obszary, których kierowca może nie widzieć:

• w lusterku wewnętrznym,
• w lusterku zewnętrznym,
• bezpośrednio przez szyby z normalnej pozycji głowy.

Dlatego przed zmianą pasa lub innym manewrem może być konieczna dodatkowa kontrola bezpośrednia.

Temat ten omówiliśmy szczegółowo w M6.7 Pole widzenia kierowcy i martwe pola.

Dobre ustawienie lusterek zmniejsza problem martwych pól — nie likwiduje go całkowicie.

---

19. Pas bezpieczeństwa — tutaj mamy już bezpośredni obowiązek ustawowy

W przeciwieństwie do kąta oparcia czy położenia dłoni na kierownicy, korzystanie z pasa bezpieczeństwa nie jest wyłącznie dobrą praktyką.

Art. 39 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym stanowi co do zasady, że:

kierujący pojazdem samochodowym oraz osoba przewożona takim pojazdem wyposażonym w pasy bezpieczeństwa mają obowiązek korzystać z nich podczas jazdy.

Ustawa przewiduje określone wyjątki, które omawialiśmy wcześniej przy pasach bezpieczeństwa.

Dla typowego kandydata na kierowcę kategorii B zasada jest prosta:

przed rozpoczęciem jazdy zapnij pas.

---

20. Samo „kliknięcie” klamry to nie wszystko

Technicznie pas powinien być ułożony tak, aby mógł prawidłowo współpracować z ciałem kierowcy.

Dobrą praktyką jest sprawdzenie, czy:

• pas nie jest skręcony,
• część biodrowa przebiega nisko przez okolice bioder, a nie wysoko po miękkiej części brzucha,
• część barkowa przebiega przez bark i klatkę piersiową,
• pas nie znajduje się pod pachą ani za plecami,
• nadmiernie gruba odzież lub przedmioty nie zakłócają jego prawidłowego ułożenia.

Jeżeli samochód ma regulację wysokości górnego punktu mocowania pasa, można dopasować ją do pozycji kierowcy.

To są zasady bezpiecznego używania pasa — nie należy z nich tworzyć fikcyjnych „centymetrowych” wymogów egzaminacyjnych, których przepisy nie podają.

---

21. Sprawdź zamknięcie drzwi

Program szkolenia praktycznego i kryteria egzaminacyjne wymagają upewnienia się przed jazdą, że drzwi pojazdu są zamknięte.

Współczesny samochód może sygnalizować niedomknięte drzwi:

• kontrolką,
• komunikatem na zestawie wskaźników,
• sygnałem dźwiękowym.

Nie należy jednak traktować elektroniki jako powodu do pominięcia kontroli.

Przed ruszeniem kierowca powinien mieć pewność, że:

• jego drzwi są prawidłowo zamknięte,
• drzwi pasażerów nie są niedomknięte,
• element pojazdu nie pozostaje otwarty w sposób mogący powodować zagrożenie.

---

22. Uporządkuj przestrzeń wokół kierowcy

Luźny przedmiot w kabinie może podczas gwałtownego hamowania lub manewru:

• przemieścić się,
• wpaść pod pedały,
• odwrócić uwagę kierowcy,
• uderzyć osobę znajdującą się w pojeździe.

Dlatego przed jazdą warto usunąć z przestrzeni przy pedałach wszystkie przedmioty, które mogą utrudnić ich obsługę.

Dotyczy to również źle ułożonego dywanika, który może przesunąć się pod pedał.

Szczegółowe przepisy dotyczące ładunku i zabezpieczenia przewożonych przedmiotów będą omawiane w Module 11.

Tutaj zapamiętaj zasadę techniczną:

nic nie powinno przeszkadzać w pełnym użyciu hamulca, sprzęgła lub pedału przyspieszenia.

---

23. Upewnij się, że rozpoznajesz podstawowe urządzenia samochodu

Przed ruszeniem samochodem, którego wcześniej nie prowadziłeś, sprawdź położenie najważniejszych elementów obsługi.

W szczególności:

• pedału hamulca,
• pedału przyspieszenia,
• sprzęgła — jeżeli występuje,
• dźwigni lub selektora skrzyni biegów,
• hamulca postojowego,
• kierunkowskazów,
• świateł,
• wycieraczek i spryskiwaczy,
• sygnału dźwiękowego,
• świateł awaryjnych.

Samochody różnią się rozmieszczeniem części urządzeń.

Sytuacja awaryjna nie jest dobrym momentem na szukanie przycisku świateł awaryjnych albo sposobu uruchomienia wycieraczek.

---

24. Samochód manualny i automatyczny wymagają innej pracy nóg

Manualna skrzynia biegów

Kierowca korzysta z:

• sprzęgła,
• hamulca,
• pedału przyspieszenia.

Pozycja musi umożliwiać pełną obsługę wszystkich trzech pedałów.

Automatyczna skrzynia biegów

Kierowca obsługuje:

• hamulec,
• pedał przyspieszenia.

Co do zasady oba pedały obsługuje prawą stopą.

Lewą nogę pozostawia się poza pracą pedałów, chyba że konstrukcja konkretnego pojazdu i instrukcja producenta przewidują inaczej.

Nie należy przenosić techniki pracy nóg z manualnej skrzyni bezrefleksyjnie do automatu.

Szczegółową obsługę ruszania i pedałów rozwiniemy w M7.2.

---

25. Nie rozpoczynaj jazdy podczas regulowania fotela albo lusterek

Regulacje wykonuj przed ruszeniem.

Przesuwanie fotela albo intensywne ustawianie lusterek podczas jazdy oznacza, że część uwagi kierowcy przestaje być skierowana na drogę.

Dodatkowo nagła zmiana położenia fotela może utrudnić:

• dostęp do pedałów,
• kontrolę kierownicy,
• obserwację lusterek.

Jeżeli po ruszeniu zauważysz, że ustawienie jest wyraźnie nieprawidłowe:

→ zatrzymaj się w bezpiecznym i dozwolonym miejscu i popraw je.

---

26. Nie kopiuj ustawienia poprzedniego kierowcy

To, że poprzednia osoba prowadziła samochód w danym ustawieniu, nie oznacza, że będzie ono prawidłowe dla Ciebie.

Po zmianie kierowcy trzeba sprawdzić co najmniej:

• odległość fotela,
• wysokość siedziska,
• oparcie,
• zagłówek,
• kierownicę,
• lusterka.

Szczególnie duża różnica wzrostu pomiędzy kierowcami może całkowicie zmienić:

• dostęp do pedałów,
• pozycję rąk,
• pole widzenia.

---

27. Zapamiętane ustawienie fotela nie zwalnia z kontroli

Niektóre samochody mają elektryczne fotele i pamięć pozycji kierowcy.

To wygodne rozwiązanie, ale po automatycznym ustawieniu nadal warto sprawdzić:

• czy fotel rzeczywiście zatrzymał się we właściwym położeniu,
• czy kierownica jest ustawiona prawidłowo,
• czy lusterka odpowiadają aktualnej pozycji,
• czy żaden element nie został zmieniony przez innego użytkownika.

Automatyka może odtworzyć zapisane ustawienie.

Nie oceni jednak za kierowcę, czy pozycja nadal jest właściwa i bezpieczna.

---

28. Systemy kamer nie zastępują prawidłowo ustawionych lusterek

Samochód może mieć:

• kamerę cofania,
• kamery 360°,
• monitoring martwego pola,
• cyfrowe lusterko,
• ostrzeganie o ruchu poprzecznym.

To systemy pomocnicze.

Nie powinny prowadzić do zaniedbania podstawowego przygotowania stanowiska kierowcy.

W pojeździe wyposażonym w tradycyjne lusterka należy je prawidłowo ustawić i korzystać z nich zgodnie z przeznaczeniem.

Systemy elektroniczne mogą mieć:

• ograniczone pole widzenia,
• zabrudzoną kamerę,
• opóźnienie lub zniekształcenie obrazu,
• ograniczenia działania opisane przez producenta.

---

29. Prawidłowa pozycja pomaga podczas hamowania awaryjnego

W M6.2 omawialiśmy drogę zatrzymania i technikę hamowania.

Tutaj ważne jest połączenie tych tematów.

Jeżeli kierowca siedzi prawidłowo:

• może szybko przenieść prawą stopę na hamulec,
• może zdecydowanie nacisnąć pedał,
• ma podparcie pleców,
• jednocześnie może kontrolować kierownicę.

Jeżeli fotel jest ustawiony zbyt daleko, mocne hamowanie może wymagać przesuwania całego ciała do przodu.

To odbiera czas i precyzję.

---

30. Prawidłowa pozycja pomaga również podczas manewru obronnego

Nagłe ominięcie przeszkody wymaga szybkiej pracy rąk przy zachowaniu kontroli tułowia.

Jeżeli kierowca:

• siedzi zbyt daleko,
• ma wyprostowane ręce,
• musi odrywać bark od oparcia,

zakres i precyzja ruchu kierownicą mogą być gorsze.

Dlatego ergonomia ma bezpośredni związek z bezpieczeństwem.

Nie chodzi o „sportową” pozycję za kierownicą.

Chodzi o pozycję, która pozwala szybko wykorzystać pełne możliwości samochodu, gdy pojawi się zagrożenie.

---

31. Komfort jest ważny, ale nie może oznaczać rozluźnienia kontroli

Podczas dłuższej jazdy pozycja powinna być na tyle wygodna, aby nie powodowała szybko narastającego zmęczenia.

Nie należy jednak mylić wygody z pozycją:

• półleżącą,
• z jedną ręką stale opartą na górnej części kierownicy,
• z bardzo daleko odsuniętym fotelem,
• wymagającą pochylania się przy każdym większym ruchu kierownicy.

Dobra pozycja łączy:

komfort + podparcie + swobodę ruchu + kontrolę.

---

32. Każdą regulację oceniaj poprzez jej skutek

Nie zapamiętuj wyłącznie mechanicznej instrukcji:

„przesuń fotel o tyle”

albo:

„ustaw oparcie pod taki kąt”.

Lepiej sprawdzić rezultat.

Pedały

Czy możesz użyć ich w pełnym zakresie bez przesuwania ciała?

Kierownica

Czy możesz swobodnie wykonać potrzebny ruch bez prostowania rąk i odrywania pleców?

Widoczność

Czy dobrze obserwujesz drogę, wskaźniki i lusterka?

Zagłówek

Czy znajduje się blisko za głową i na wysokości głowy?

Pas

Czy jest zapięty i prawidłowo ułożony?

Jeżeli odpowiedź na któryś z tych punktów jest negatywna:

→ pozycja wymaga poprawy.

---

33. Minimalna sekwencja przygotowania przed ruszeniem

Przed rozpoczęciem jazdy możesz stosować prostą rutynę:

Krok 1 — fotel

Ustaw odległość i wysokość tak, aby swobodnie korzystać z pedałów i obserwować drogę.

Krok 2 — oparcie

Zapewnij podparcie tułowia i dostęp do kierownicy.

Krok 3 — kierownica

Jeżeli jest regulowana, dopasuj jej położenie do swojej pozycji.

Krok 4 — zagłówek

Ustaw go blisko za głową, na wysokości głowy.

Krok 5 — lusterka

Ustaw je z normalnej pozycji jazdy.

Krok 6 — pas

Zapnij i sprawdź jego ułożenie.

Krok 7 — drzwi i przestrzeń przy pedałach

Upewnij się, że drzwi są zamknięte, a nic nie przeszkadza w obsłudze pedałów.

Krok 8 — urządzenia sterujące

Jeżeli nie znasz samochodu, zlokalizuj najważniejsze elementy obsługi przed ruszeniem.

Dopiero potem przechodzimy do czynności związanych z uruchomieniem pojazdu i ruszaniem, które omówimy w następnej lekcji.

---

Najczęstsze pułapki

1. Nie istnieje ustawowy „magiczny kąt” fotela ani jeden obowiązkowy układ dłoni na kierownicy. Są to elementy techniki jazdy, które oceniamy przez ich funkcję.

2. Program szkolenia praktycznego oficjalnie obejmuje ustawienie fotela, lusterek i zagłówka, zapięcie pasa oraz sprawdzenie zamknięcia drzwi.

3. Aktualny egzamin praktyczny również sprawdza te czynności przed rozpoczęciem jazdy.

4. Fotel ustawia się przed lusterkami. Zmiana pozycji kierowcy zmienia punkt obserwacji w lusterkach.

5. Kierowca powinien móc użyć pedałów w pełnym zakresie bez przesuwania ciała do przodu.

6. Zbyt dalekie odsunięcie fotela może utrudnić pełne hamowanie i operowanie sprzęgłem.

7. Zbyt bliska pozycja ogranicza swobodę nóg i rąk i może ustawić kierowcę niepotrzebnie blisko kierownicy.

8. „9 i 3” to dobra praktyka współczesnej techniki jazdy, a nie przepis nakazujący dokładne położenie dłoni.

9. Zagłówek sprawdzamy po ustawieniu fotela i oparcia. Kryterium egzaminacyjne: blisko za głową, na wysokości głowy.

10. Lusterka mają pokazywać przestrzeń za i obok pojazdu, ale nawet prawidłowe ustawienie nie usuwa wszystkich martwych pól.

11. Zapięcie pasa jest obowiązkiem ustawowym wynikającym z art. 39, a nie wyłącznie zaleceniem techniki jazdy.

12. Samo zapięcie klamry nie zastępuje prawidłowego ułożenia pasa.

13. Program i egzamin wymagają upewnienia się przed jazdą, że drzwi pojazdu są zamknięte.

14. Nic nie powinno utrudniać pełnego użycia pedałów.

15. Regulacje fotela i lusterek wykonuj przed jazdą; jeżeli wymagają istotnej poprawki po ruszeniu, zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu.

16. Pamięć fotela, kamery i monitoring martwego pola są pomocą — nie zastępują prawidłowego przygotowania stanowiska kierowcy.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 4 marca 2016 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców, tekst jednolity: Dz.U. 2018 poz. 1885, z późn. zm.:
  • załącznik nr 1, część I, officialTopic 2.9 — „Technika kierowania pojazdem”,
  • załącznik nr 1, część II, pkt 1.1.2 — ustawianie fotela, lusterek, zagłówków, zapinanie pasów bezpieczeństwa i upewnianie się, czy drzwi pojazdu są zamknięte,
  • część II pkt 1.2 i dalsze — elementy praktycznej techniki kierowania wykorzystane do zaprojektowania kolejnych lekcji Modułu 7.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 października 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 2317 — przy roboczej weryfikacji potwierdzono, że nowelizacja dotyczy zasad szkolenia żołnierzy dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i nie zmienia officialTopic 2.9 ani wskazanego zakresu załącznika nr 1.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, Dz.U. 2023 poz. 2659, z późn. zm.:
  • kryteria przygotowania do jazdy — właściwe ustawienie fotela, lusterek i zagłówka, zapięcie pasa oraz upewnienie się, że drzwi pojazdu są zamknięte,
  • kryteria pola widzenia w lusterkach i ustawienia zagłówka.
• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251 z późn. zm.:
  • art. 39 ust. 1 — obowiązek korzystania z pasów bezpieczeństwa podczas jazdy przez kierującego i osobę przewożoną pojazdem wyposażonym w pasy, z ustawowymi wyjątkami,
  • art. 66 ust. 1 pkt 5 — wymaganie dostatecznego pola widzenia oraz łatwego, wygodnego i pewnego posługiwania się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia przy równoczesnym obserwowaniu drogi; aktualne brzmienie od 24 czerwca 2026 r. uwzględnia wyłączenie dotyczące pojazdu w pełni zautomatyzowanego.
• Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1843 — zmiana aktualnego brzmienia art. 66 ust. 1 pkt 5 obowiązująca przed datą niniejszego draftu.
• Warstwa dydaktyczna / technika jazdy:
  • brak jednego ustawowego kąta fotela, kąta ugięcia kolan lub obowiązkowego liczbowego położenia dłoni na kierownicy,
  • ustawienie umożliwiające pełną obsługę pedałów przy zachowaniu podparcia i niewielkiego ugięcia kończyn jest traktowane jako dobra praktyka techniki prowadzenia,
  • położenie dłoni w okolicach bocznych części koła kierownicy („9 i 3”) jest prezentowane jako współczesna dobra praktyka, a nie norma prawna,
  • szczegółowe zalecenia dotyczące konkretnego modelu pojazdu mogą wynikać z instrukcji producenta.
• Stan prawny sprawdzony roboczo w ELI na 22 sierpnia 2026 r.; przy kolejnej aktualizacji prawnej należy ponownie sprawdzić wskazane akty i wszystkie późniejsze nowelizacje przed publikacją.