Kategoria BM7.5

Lekcja 5 z 6

Manewrowanie przy małej prędkości, parkowanie i ruszanie na wzniesieniu

Spis treści

Manewrowanie przy małej prędkości może sprawiać wrażenie łatwiejszego niż zwykła jazda. Samochód porusza się wolno, więc kierowca ma więcej czasu na reakcję.

Właśnie wtedy pojawiają się jednak inne trudności:

trzeba bardzo dokładnie oceniać położenie całego pojazdu,
przednie i tylne koła poruszają się po różnych torach,
przód samochodu może wychylać się na zewnątrz skrętu,
widoczność bezpośrednio przy pojeździe jest ograniczona,
pieszy lub inny pojazd może pojawić się bardzo blisko,
podczas cofania obowiązki kierującego są szczególnie rygorystyczne,
na wzniesieniu samochód może zacząć staczać się w przeciwnym kierunku.

Dlatego dobra technika manewrowania opiera się przede wszystkim na trzech zasadach:

mała prędkość → ciągła obserwacja → możliwość natychmiastowego zatrzymania.

W Module 3 omówiliśmy już przepisy dotyczące cofania, zatrzymania i postoju. Tutaj nie będziemy ich powtarzać w całości. Skupimy się na technice prowadzenia samochodu podczas ciasnych manewrów oraz na aktualnych wymaganiach szkoleniowo-egzaminacyjnych.

1. Mała prędkość nie oznacza małego ryzyka

Podczas parkowania lub cofania prędkość jest niewielka, ale odległości od przeszkód również są małe.

Kilka lub kilkanaście centymetrów może decydować o tym, czy samochód:

zmieści się w stanowisku,
zahaczy narożnikiem o inny pojazd,
najedzie na krawężnik,
potrąci pachołek,
znajdzie się na torze pieszego.

Przy większej prędkości kierowca koncentruje się głównie na tym, co dzieje się przed pojazdem.

Przy manewrowaniu trzeba kontrolować jednocześnie:

przód,
tył,
oba boki,
narożniki samochodu,
otoczenie znajdujące się poza polem widzenia lusterek.

Dlatego wolna jazda nie powinna prowadzić do rozluźnienia uwagi.

2. Najpierw oceń przestrzeń, dopiero potem rusz

Przed rozpoczęciem ciasnego manewru warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

Czy manewr jest w tym miejscu dozwolony?
Czy mam wystarczająco dużo przestrzeni dla całego samochodu?
Czy wokół znajdują się piesi, rowerzyści albo inne pojazdy?
Która część samochodu będzie zbliżać się do przeszkody jako pierwsza?
Czy będę cofać?
Czy widoczność jest wystarczająca?

Jeżeli odpowiedź na ostatnie pytanie brzmi „nie”, nie należy wykonywać manewru wyłącznie na podstawie przypuszczenia.

Przy cofaniu Prawo o ruchu drogowym wymaga upewnienia się, że za pojazdem nie ma przeszkody. Jeżeli kierujący ma trudność z osobistym upewnieniem się, ma obowiązek zapewnić sobie pomoc innej osoby.

3. Podczas manewru utrzymuj prędkość, przy której możesz natychmiast zatrzymać samochód

Nie istnieje jedna ustawowa prędkość wyrażona w km/h dla parkowania.

Dobra technika polega jednak na takim operowaniu samochodem, aby:

tor jazdy można było na bieżąco korygować,
kierowca miał czas obserwować otoczenie,
zatrzymanie przed przeszkodą było możliwe niemal natychmiast.

W praktyce oznacza to zwykle bardzo małą prędkość.

Jeżeli samochód zaczyna poruszać się szybciej, niż jesteś w stanie dokładnie kontrolować jego pozycję:

→ zwolnij albo zatrzymaj się i ponownie oceń sytuację.

4. W samochodzie manualnym sprzęgło pomaga kontrolować bardzo małą prędkość

Podczas normalnej jazdy po ruszeniu sprzęgło powinno być całkowicie zwolnione.

Przy bardzo wolnym manewrowaniu sytuacja wygląda inaczej. W samochodzie z manualną skrzynią biegów krótkotrwałe operowanie w zakresie częściowego sprzęgnięcia może pomagać:

rozpocząć ruch łagodnie,
poruszać się bardzo wolno,
precyzyjnie dozować napęd podczas parkowania.

Nie oznacza to jednak, że należy przez długi czas utrzymywać samochód na „półsprzęgle”.

Długotrwały poślizg sprzęgła:

zwiększa jego zużycie,
może powodować przegrzewanie elementów,
nie jest potrzebny podczas zwykłej jazdy.

Dobra praktyka: używaj sprzęgła precyzyjnie wtedy, gdy wymaga tego manewr, ale nie traktuj jazdy na częściowo wciśniętym sprzęgle jako normalnego sposobu poruszania się.

5. Hamulec jest podstawowym narzędziem kontroli tempa manewru

W ciasnej przestrzeni kierowca powinien być przygotowany do natychmiastowego zatrzymania.

W samochodzie manualnym oznacza to odpowiednią koordynację:

sprzęgła,
hamulca,
w razie potrzeby niewielkiej ilości gazu.

W samochodzie automatycznym lub elektrycznym sposób zachowania pojazdu po zwolnieniu hamulca zależy od konstrukcji i ustawień.

Niektóre samochody:

zaczynają bardzo powoli pełzać,
pozostają zatrzymane dzięki funkcji Auto Hold,
silniej zwalniają po odjęciu pedału przyspieszenia,
wykorzystują rekuperację.

Dlatego po zmianie samochodu najpierw trzeba poznać jego reakcję przy małej prędkości.

6. Nie przenoś automatycznie nawyków z jednego samochodu do drugiego

Samochody różnią się między innymi:

długością,
szerokością,
rozstawem osi,
promieniem skrętu,
położeniem osi względem nadwozia,
reakcją sprzęgła,
siłą wspomagania kierownicy,
sposobem działania skrzyni automatycznej,
kamerami i czujnikami.

Technika, która pozwalała zaparkować jeden samochód według konkretnego „punktu w lusterku”, może nie działać w drugim.

Dlatego ważniejsze od zapamiętania jednego punktu odniesienia jest rozumienie:

jak porusza się całe nadwozie podczas skrętu.

7. Tylne koła nie jadą dokładnie po śladzie przednich

Podczas ciasnego skrętu przednie koła wyznaczają kierunek, ale tylne poruszają się po bardziej wewnętrznym torze.

Oznacza to, że samochód może:

przejechać przodem obok krawężnika,
a następnie zahaczyć go tylnym kołem.

To samo dotyczy:

słupków,
narożników ścian,
zaparkowanych samochodów,
wysp drogowych.

Zjawisko to poznaliśmy już w M7.4. Przy parkowaniu i manewrowaniu ma ono szczególne znaczenie, ponieważ odległości są bardzo małe.

8. Przód samochodu może wychylać się na zewnątrz

Jeżeli podczas cofania skręcasz koła w prawo:

tył pojazdu zaczyna kierować się w prawo,
przód wychyla się w lewo.

Jeżeli skręcasz w lewo — sytuacja jest odwrotna.

To oznacza, że obserwowanie wyłącznie kierunku, w którym jedzie tył samochodu, jest błędem.

Podczas manewru trzeba kontrolować również przeciwległy przedni narożnik.

Przykład

Cofasz tyłem w prawo na miejsce parkingowe.

Po lewej stronie stoi samochód.

Możliwe zagrożenie nie znajduje się tylko za Tobą. Lewy przód Twojego auta może podczas skrętu zbliżyć się do stojącego obok pojazdu.

9. Zatrzymanie i ponowna ocena sytuacji są częścią dobrej techniki

Jeżeli podczas manewru tracisz pewność:

→ zatrzymaj samochód.

Możesz wtedy:

sprawdzić lusterka,
ponownie ocenić odległość,
zobaczyć, czy nie pojawił się pieszy,
skorygować położenie pojazdu.

W rzeczywistym ruchu nie ma żadnej nagrody za wykonanie trudnego parkowania jednym ciągłym ruchem.

Bezpieczeństwo jest ważniejsze niż efektowność.

10. Cofanie — obowiązki ustawowe nadal obowiązują podczas parkowania

Parkowanie tyłem nie tworzy wyjątku od art. 23 Prawa o ruchu drogowym.

Podczas cofania kierujący musi:

ustąpić pierwszeństwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu,
zachować szczególną ostrożność,
sprawdzić, czy manewr nie spowoduje zagrożenia albo utrudnienia ruchu,
upewnić się, czy za pojazdem nie ma przeszkody,
w razie trudności z osobistym upewnieniem się zapewnić sobie pomoc innej osoby.

Szczegółowe zasady cofania oraz miejsca, w których jest ono zabronione, omówiliśmy w M3.9.

Tutaj najważniejszy wniosek brzmi:

manewrując tyłem, nie możesz przenieść odpowiedzialności na kamerę, czujnik ani osobę stojącą obok.

11. Lusterka, tylna szyba, kamera i czujniki mają się uzupełniać

Aktualne kryterium egzaminacyjne dla kategorii B przy jeździe pasem do tyłu wymaga obserwacji toru jazdy przez tylną szybę oraz lusterka.

W samochodzie wyposażonym w kamerę cofania kamera może bardzo pomagać, ale nie powinna być jedynym źródłem informacji.

Kamera może:

nie obejmować całego otoczenia,
zniekształcać odległość,
być zabrudzona,
nie pokazywać obiektu zbliżającego się z boku.

Czujniki również mają ograniczenia.

Dobra technika: zmieniaj kierunek obserwacji i buduj obraz sytuacji z kilku źródeł.

12. Parkowanie zaczyna się od wyboru legalnego miejsca

Umiejętność technicznego ustawienia samochodu nie ma znaczenia, jeżeli kierowca wybierze miejsce, w którym postój jest zabroniony.

Przepisy dotyczące zatrzymania i postoju omówiliśmy szczegółowo w M3.3.

Najważniejsza zasada z art. 46 brzmi, że zatrzymanie i postój są dozwolone tylko w miejscu i w warunkach, w których pojazd:

jest z dostatecznej odległości widoczny dla innych kierujących,
nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu,
nie powoduje utrudnienia ruchu.

Kierujący ma również obowiązek stosować sposób zatrzymania lub postoju wskazany znakami.

Dlatego przed rozpoczęciem parkowania sprawdź:

znaki pionowe,
oznakowanie poziome,
sposób wyznaczenia stanowiska,
zakazy wynikające bezpośrednio z przepisów,
czy samochód po zaparkowaniu nie zablokuje innych uczestników.

13. Egzamin kategorii B — parkowanie odbywa się w ruchu drogowym

To ważne rozróżnienie.

Na państwowym egzaminie praktycznym kategorii B parkowanie nie jest odrębnym zadaniem parkingowym wykonywanym na placu manewrowym.

W ruchu drogowym osoba egzaminowana wykonuje jeden z następujących wariantów:

Parkowanie prostopadłe

wjazd przodem → wyjazd tyłem

Parkowanie skośne

wjazd przodem → wyjazd tyłem

Parkowanie równoległe pomiędzy dwoma pojazdami

wjazd tyłem → wyjazd przodem

Miejsce wskazuje egzaminator.

Aktualne kryteria dopuszczają przy każdym z tych wariantów jedną korektę toru jazdy.

Nie należy mieszać tych zasad z zadaniami parkingowymi przewidzianymi na placu dla innych kategorii prawa jazdy.

14. Na egzaminie parkowanie nadal odbywa się zgodnie z przepisami ruchu drogowego

Rozporządzenie egzaminacyjne wyraźnie wymaga, aby parkowanie było wykonywane z zachowaniem przepisów ruchu drogowego.

Przy parkowaniu prostopadłym i skośnym po zaparkowaniu musi być możliwość opuszczenia pojazdu przez kierowcę i pasażera z obu stron.

Przy parkowaniu równoległym:

miejsce pomiędzy pojazdami ma długość około dwukrotności długości pojazdu egzaminacyjnego,
po zaparkowaniu pojazd nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu,
jeżeli samochód jest ustawiany równolegle do krawężnika, podczas manewru nie wolno najechać na krawężnik.

Aktualne kryterium kategorii B nie określa jednej uniwersalnej odległości samochodu od krawężnika w centymetrach, którą należałoby zapamiętać jako „liczbę egzaminacyjną”.

Liczy się prawidłowe, bezpieczne i zgodne z przepisami ustawienie pojazdu.

15. Nie ucz się parkowania wyłącznie przez „magiczne punkty”

Podczas nauki instruktor może pokazywać charakterystyczne punkty odniesienia, np. moment, w którym:

określony element sąsiedniego pojazdu pojawia się w szybie,
linia stanowiska znajduje się w konkretnym miejscu lusterka,
należy rozpocząć skręt.

Takie punkty mogą być bardzo pomocne w konkretnym samochodzie.

Nie są jednak przepisami prawa ani uniwersalną geometrią obowiązującą w każdym aucie.

Po zmianie:

modelu samochodu,
ustawienia fotela,
ustawienia lusterek,
długości pojazdu,
promienia skrętu

te same punkty mogą prowadzić do innego toru.

Dlatego oprócz punktów odniesienia trzeba rozumieć, co dzieje się z pojazdem po każdym ruchu kierownicą.

16. Parkowanie prostopadłe — zasada techniczna

Podczas parkowania prostopadłego najważniejsze jest takie rozpoczęcie skrętu, aby samochód miał przestrzeń do ustawienia się pomiędzy liniami lub sąsiednimi pojazdami.

Ogólny model może wyglądać następująco:

ocena miejsca → ustawienie do manewru → mała prędkość → skręt → kontrola obu boków → prostowanie → zatrzymanie

Ocena miejsca

Sprawdź, czy stanowisko jest odpowiednio duże i legalne.

Ustawienie do manewru

Pozostaw sobie tyle przestrzeni, aby przód i tył pojazdu mogły wykonać potrzebny łuk.

Skręt

Wprowadź samochód w stanowisko przy bardzo małej prędkości.

Kontrola boków

Nie obserwuj tylko jednej linii. Sprawdzaj, czy cały samochód mieści się pomiędzy granicami miejsca.

Prostowanie

W odpowiednim momencie zmniejsz skręt, aby zakończyć manewr z kołami i nadwoziem ustawionymi zgodnie z miejscem postojowym.

To jest model techniczny, a nie sztywny algorytm liczony w obrotach kierownicy.

17. Wyjazd tyłem z miejsca prostopadłego — widoczność rośnie stopniowo

Podczas wyjazdu tyłem z miejsca pomiędzy samochodami kierujący często nie widzi od razu całej alejki.

Dlatego:

oceń otoczenie jeszcze przed ruszeniem,
cofaj bardzo powoli,
ponownie sprawdzaj oba kierunki w miarę wysuwania tyłu samochodu,
ustępuj uczestnikom znajdującym się na torze cofania,
pamiętaj o wychylaniu się przodu pojazdu podczas skrętu.

Nie należy gwałtownie wyjeżdżać tylko po to, aby „szybciej zobaczyć” drogę.

18. Parkowanie skośne

Parkowanie skośne zwykle wymaga mniejszej zmiany kierunku niż prostopadłe, ale nadal trzeba kontrolować:

narożnik stanowiska,
odległość od samochodu stojącego po stronie wewnętrznej skrętu,
wychylenie przeciwległego boku własnego auta,
końcowe ustawienie w granicach miejsca.

Na egzaminie kategorii B aktualny wariant to:

wjazd przodem → wyjazd tyłem.

Także tutaj dopuszczalna jest jedna korekta toru.

19. Parkowanie równoległe tyłem — dlaczego cofanie ułatwia ustawienie samochodu?

Przy wjeździe tyłem można stosunkowo precyzyjnie wprowadzić tylne koła w przestrzeń przy krawędzi jezdni, a następnie ustawić przód samochodu.

Ogólny model techniczny:

ustawienie obok miejsca → cofanie ze skrętem → kontrola tylnego narożnika → zmiana kierunku skrętu → ustawienie równoległe → korekta położenia

Najważniejsze jest rozumienie geometrii:

tył samochodu kieruje się w stronę skrętu,
przód wychyla się w przeciwną stronę,
położenie auta trzeba kontrolować przez cały manewr.

Nie istnieje jedna uniwersalna liczba obrotów kierownicy ani jeden punkt, który działa identycznie w każdym samochodzie.

20. Korekta toru nie jest porażką

W rzeczywistym ruchu korekta może być najbezpieczniejszą decyzją.

Jeżeli widzisz, że:

samochód wchodzi pod złym kątem,
odstęp po jednej stronie jest zbyt mały,
nie masz pewności co do narożnika,

zatrzymaj się i popraw położenie.

Na państwowym egzaminie kategorii B przy jednym z wykonywanych manewrów parkowania aktualne kryteria przewidują jedną korektę toru jazdy.

Nie oznacza to jednak, że w codziennym życiu wolno wykonywać dowolną liczbę ruchów bez obserwacji otoczenia. Każda kolejna zmiana kierunku nadal musi być bezpieczna i zgodna z przepisami.

21. Podczas parkowania kontroluj przestrzeń potrzebną do otwarcia drzwi

Prawidłowe ustawienie samochodu nie polega tylko na tym, aby nadwozie mieściło się pomiędzy liniami.

Warto pozostawić rozsądną przestrzeń:

dla kierowcy,
dla pasażerów,
dla osób w sąsiednich samochodach.

Aktualne kryteria egzaminacyjne dla parkowania prostopadłego i skośnego kategorii B wymagają po zaparkowaniu możliwości opuszczenia pojazdu przez kierowcę i pasażera z obu stron.

W codziennym ruchu podobna rezerwa zmniejsza również ryzyko uszkodzenia drzwi sąsiednich pojazdów.

22. Krawężnik nie jest „czujnikiem końca manewru”

Nie należy świadomie dojeżdżać do przeszkody aż do kontaktu tylko po to, aby ustalić położenie pojazdu.

Dotyczy to:

krawężnika,
ściany,
słupka,
innego samochodu.

Przy parkowaniu równoległym na egzaminie aktualne kryterium wprost wskazuje, że nie wolno najechać na krawężnik podczas wykonywania manewru.

W normalnej jeździe również należy pozostawić kontrolowany odstęp i nie używać kontaktu z przeszkodą jako metody ustawiania samochodu.

23. Pieszy może pojawić się w przestrzeni, której przed chwilą nie było

Parking jest środowiskiem o bardzo dużej liczbie konfliktów przy niewielkiej prędkości.

Pomiędzy pojazdami mogą pojawić się:

dzieci,
osoby z wózkami,
rowerzyści,
użytkownicy hulajnóg,
osoby wyjmujące rzeczy z bagażnika.

Dlatego obserwacji nie można wykonać tylko raz przed rozpoczęciem manewru.

Trzeba ją powtarzać podczas całego parkowania lub wyjazdu.

24. Po zaparkowaniu samochód trzeba zabezpieczyć

Art. 46 Prawa o ruchu drogowym wymaga podczas postoju zabezpieczenia pojazdu przed możliwością jego uruchomienia przez osobę niepowołaną oraz zastosowania innych środków ostrożności niezbędnych do uniknięcia wypadku.

Przepis nie ustanawia jednego identycznego zestawu ruchów dla wszystkich typów samochodów.

W praktyce sposób zabezpieczenia zależy od konstrukcji pojazdu.

Może obejmować między innymi:

prawidłowe użycie hamulca postojowego,
ustawienie skrzyni automatycznej w położeniu P,
w samochodzie manualnym pozostawienie odpowiedniego biegu jako dodatkowego zabezpieczenia, jeżeli jest to właściwe dla danego pojazdu i sytuacji,
wyłączenie napędu zgodnie z instrukcją pojazdu,
zamknięcie samochodu.

Dobra praktyka: poznaj procedurę zalecaną przez producenta konkretnego samochodu.

25. Wzniesienie zmienia zachowanie samochodu

Na płaskiej nawierzchni po zwolnieniu hamulca pojazd może pozostać w miejscu albo zacząć poruszać się bardzo powoli.

Na wzniesieniu działa dodatkowo składowa siły ciężkości powodująca tendencję do staczania pojazdu w dół.

Dlatego ruszanie pod górę wymaga skoordynowania:

siły napędowej,
hamulca,
w samochodzie manualnym również sprzęgła.

Celem jest przejście ze stanu zatrzymania do jazdy do przodu bez niekontrolowanego cofnięcia.

26. Manual — ruszanie na wzniesieniu z hamulcem postojowym

Jedną z najbardziej kontrolowanych technik w samochodzie z manualną skrzynią jest wykorzystanie hamulca postojowego.

Ogólny schemat:

zatrzymaj samochód i zabezpiecz go hamulcem postojowym,
wybierz pierwszy bieg,
przygotuj napęd — odpowiednio operując sprzęgłem i pedałem przyspieszenia,
wyczuj moment, w którym samochód jest gotowy ruszyć do przodu,
zwolnij hamulec postojowy,
płynnie dokończ ruszanie.

Najważniejsze jest skoordynowanie momentu zwolnienia hamulca z powstaniem odpowiedniej siły napędowej.

Jeżeli hamulec zostanie zwolniony zbyt wcześnie:

→ pojazd może zacząć cofać.

Jeżeli sprzęgło jest zwalniane zbyt gwałtownie lub obroty są niewłaściwe:

→ silnik może zgasnąć albo samochód może szarpnąć.

To opis techniki jazdy, a nie ustawowa instrukcja określająca położenie pedałów w konkretnym samochodzie.

27. Ruszanie na wzniesieniu — aktualne kryterium egzaminacyjne kategorii B

Na państwowym egzaminie praktycznym ruszanie z miejsca do przodu na wzniesieniu jest dla kategorii B zadaniem wykonywanym na placu manewrowym.

Aktualne kryterium wymaga, aby:

samochód podczas ruszania nie cofnął się więcej niż 0,2 m,
silnik nie zgasł.

Po zatrzymaniu pojazdu na wzniesieniu osoba egzaminowana:

zaciąga albo uruchamia hamulec postojowy,
następnie rusza do przodu, zwalniając go.

To jest konkretne kryterium egzaminacyjne.

Nie należy przedstawiać wartości 0,2 m jako ogólnej normy PoRD mówiącej, ile samochód „może się stoczyć” podczas zwykłej jazdy po ulicy.

W ruchu drogowym kierowca ma przede wszystkim panować nad pojazdem i nie powodować zagrożenia ani utrudnienia.

28. Hill Hold, Auto Hold i elektryczny hamulec postojowy

Współczesne samochody mogą być wyposażone w systemy ułatwiające ruszanie na wzniesieniu.

Hill Hold / Hill Start Assist

Może przez krótki czas utrzymywać ciśnienie w układzie hamulcowym po zwolnieniu pedału hamulca.

Auto Hold

Może utrzymywać pojazd w miejscu do chwili rozpoczęcia ruszania.

Elektryczny hamulec postojowy

Może być uruchamiany przyciskiem, a w niektórych pojazdach zwalniany automatycznie przy ruszaniu.

Systemy różnią się sposobem działania i czasem podtrzymywania hamowania.

Nie należy zakładać, że każdy samochód:

ma taki system,
zachowa się identycznie,
będzie utrzymywał samochód bez ograniczenia czasu.

Egzamin

Aktualne kryterium zadania na wzniesieniu wprost wymaga po zatrzymaniu zaciągnięcia albo uruchomienia hamulca postojowego, a następnie ruszenia do przodu z jego zwolnieniem.

Dlatego obecności systemu Hill Hold nie należy traktować jako powodu do pominięcia wymaganej procedury egzaminacyjnej.

29. Automat i samochód elektryczny również mogą stoczyć się na pochyłości

Brak pedału sprzęgła nie oznacza, że kierowca nie musi kontrolować pojazdu na wzniesieniu.

W zależności od konstrukcji i ustawień samochód może:

pozostać zatrzymany,
pełzać do przodu,
zacząć staczać się,
zostać utrzymany przez system Auto Hold lub Hill Hold.

Dlatego przed zwolnieniem hamulca trzeba wiedzieć, jak zachowuje się konkretny pojazd.

W ruchu drogowym nie wolno opierać bezpieczeństwa na założeniu:

„automat na pewno sam mnie przytrzyma”.

30. Ruszanie pod górę na śliskiej nawierzchni

Śnieg, lód lub luźna nawierzchnia zmniejszają przyczepność.

Przy zbyt gwałtownym dodaniu napędu koła mogą zacząć buksować.

Dobra technika polega na:

łagodnym zwiększaniu momentu napędowego,
unikaniu gwałtownych ruchów pedałem przyspieszenia,
utrzymaniu kierunku jazdy,
korzystaniu z systemów pojazdu zgodnie z ich przeznaczeniem.

W zależności od samochodu producent może przewidywać specjalny tryb jazdy na śniegu lub śliskiej nawierzchni.

Nie istnieje jedna uniwersalna technika przełożenia lub poziomu obrotów właściwa dla każdego pojazdu i każdej nawierzchni.

31. Ruszanie w dół również wymaga kontroli

Na spadku samochód może zacząć zwiększać prędkość natychmiast po zwolnieniu hamulca.

Dlatego podczas rozpoczęcia jazdy w dół trzeba kontrolować:

prędkość,
kierunek,
przestrzeń przed pojazdem,
ruch innych uczestników.

Nie należy pozwalać samochodowi na niekontrolowane toczenie się tylko dlatego, że „sam jedzie”.

Zasady właściwego przełożenia i hamowania silnikiem omówiliśmy w M7.3.

32. Manewrowanie na pochyłości wymaga dodatkowej rezerwy

Podczas parkowania na pochyłości trudność polega na jednoczesnej kontroli:

toru jazdy,
prędkości,
tendencji pojazdu do staczania się.

Dlatego warto:

wykonywać ruchy jeszcze wolniej,
utrzymywać większy odstęp od przeszkód,
nie dopuszczać do niekontrolowanego toczenia,
po zakończeniu postoju prawidłowo zabezpieczyć samochód.

Prawo nie wyznacza jednej techniki ruchów pedałami dla każdego typu układu napędowego.

33. Nie wykonuj manewru „na pamięć”, kiedy sytuacja się zmieniła

Schemat wyuczony podczas ćwiczeń działa tylko wtedy, gdy warunki są podobne.

W rzeczywistości zmieniają się:

szerokość miejsca,
długość sąsiednich samochodów,
położenie linii,
kąt stanowiska,
nachylenie nawierzchni,
obecność pieszych,
warunki widoczności.

Dlatego każdy etap manewru wymaga ponownej obserwacji.

Jeżeli rzeczywisty obraz nie zgadza się z zapamiętanym schematem:

reaguj na rzeczywistość, nie na zapamiętany punkt.

34. Co jest przepisem, co wymaganiem egzaminacyjnym, a co techniką?

Obowiązki prawne

Prawo określa między innymi:

obowiązki kierującego podczas cofania,
miejsca, w których cofanie jest zabronione,
warunki dopuszczalnego zatrzymania i postoju,
obowiązek stosowania sposobu postoju wskazanego znakami,
obowiązek zabezpieczenia pojazdu podczas postoju.

Wymagania szkoleniowo-egzaminacyjne

Dla kategorii B oficjalny program obejmuje między innymi:

jazdę do przodu i do tyłu,
parkowanie skośne, prostopadłe i równoległe w ruchu drogowym,
ruszanie z miejsca do przodu na wzniesieniu.

Na egzaminie:

wykonywany jest jeden z trzech wskazanych wariantów parkowania w ruchu drogowym,
przy parkowaniu możliwa jest jedna korekta toru,
ruszanie na wzniesieniu ma własne kryteria, w tym maksymalne cofnięcie 0,2 m.

Dobra technika

Do dobrych praktyk należą między innymi:

manewrowanie bardzo powoli,
częste zmienianie kierunku obserwacji,
kontrola przedniego narożnika podczas cofania ze skrętem,
rozumienie toru tylnych kół,
zatrzymanie i ponowna ocena sytuacji po utracie pewności,
używanie sprzęgła tylko w zakresie potrzebnym do kontroli ruchu,
poznanie sposobu działania systemów konkretnego samochodu.

Dobra technika nie powinna być przedstawiana jako przepis, jeżeli ustawa lub rozporządzenie takiej konkretnej czynności nie nakazuje.

35. Prosty schemat bezpiecznego manewrowania

Możesz stosować następujący model:

oceń miejsce → sprawdź otoczenie → rusz bardzo wolno → obserwuj cały pojazd → zatrzymaj się w razie wątpliwości → skoryguj → zabezpiecz samochód

Oceń miejsce

Czy manewr jest legalny i czy masz odpowiednią przestrzeń?

Sprawdź otoczenie

Czy w pobliżu znajdują się piesi, rowerzyści lub pojazdy?

Rusz bardzo wolno

Utrzymuj tempo pozwalające natychmiast zatrzymać auto.

Obserwuj cały pojazd

Nie tylko kierunek jazdy, ale również przeciwległy narożnik i tor tylnych kół.

Zatrzymaj się w razie wątpliwości

Nie próbuj „ratować” błędnego toru przez przyspieszenie.

Skoryguj

Popraw ustawienie, jeżeli jest to bezpieczne i dozwolone.

Zabezpiecz samochód

Po zakończeniu postoju zastosuj właściwe zabezpieczenia dla danego pojazdu.

Najczęstsze pułapki

1. Mała prędkość nie zwalnia z dokładnej obserwacji całego otoczenia.

2. Przy skręcie tylne koła prowadzą bardziej wewnętrzny tor niż przednie.

3. Podczas cofania ze skrętem przód samochodu wychyla się w przeciwną stronę.

4. Kamera i czujniki są pomocą, a nie zamiennikiem obowiązkowej obserwacji.

5. Przy cofaniu ustępujesz innym uczestnikom ruchu i zachowujesz szczególną ostrożność.

6. Parkowanie wykonane technicznie poprawnie nadal może być nielegalne, jeżeli wybrano miejsce objęte zakazem.

7. Dla kategorii B parkowanie egzaminacyjne odbywa się w ruchu drogowym, nie jako osobne zadanie parkingowe na placu.

8. Na egzaminie B prostopadłe i skośne wykonywane są przodem z wyjazdem tyłem, a równoległe — wjazdem tyłem i wyjazdem przodem.

9. Aktualne kryteria parkowania kategorii B dopuszczają jedną korektę toru jazdy.

10. Nie istnieje jeden uniwersalny „punkt w lusterku” właściwy dla wszystkich samochodów.

11. Nie używaj kontaktu z krawężnikiem lub inną przeszkodą jako metody ustawiania auta.

12. Korekta wykonana świadomie i bezpiecznie jest lepsza niż kontynuowanie złego toru.

13. Ruszanie na wzniesieniu na egzaminie ma konkretne kryterium: pojazd nie może cofnąć się więcej niż 0,2 m, a silnik nie może zgasnąć.

14. Wartość 0,2 m jest kryterium egzaminacyjnym, a nie ogólną ustawową „dopuszczalną granicą staczania się” w ruchu drogowym.

15. Hill Hold lub Auto Hold nie zwalniają z poznania zachowania konkretnego samochodu.

16. Na egzaminacyjnym ruszaniu na wzniesieniu aktualny przepis wymaga uruchomienia hamulca postojowego.

17. W samochodzie manualnym długotrwała jazda na częściowo wciśniętym sprzęgle zwiększa jego zużycie.

18. Po zakończeniu postoju samochód trzeba prawidłowo zabezpieczyć.

Źródła

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 4 marca 2016 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. 2018 poz. 1885, z późn. zm.:
- załącznik nr 1, część I, officialTopic 2.9 — „Technika kierowania pojazdem”,
- szczegółowy program praktyczny: pkt 1.2 — ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu,
- pkt 1.6 — ruszanie z miejsca do przodu na wzniesieniu dla kategorii B,
- pkt 2.11–2.13 — parkowanie skośne, prostopadłe i równoległe w ruchu drogowym dla kategorii B/B1.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 października 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 2317 — późniejsza nowelizacja rozporządzenia szkoleniowego; robocza weryfikacja nie wykazała zmiany wykorzystywanych w tej lekcji elementów programu praktycznego.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, Dz.U. 2023 poz. 2659, z późn. zm.:
- załącznik nr 1, tabela nr 1 i tabela nr 3 — ruszanie z miejsca i jazda pasem do przodu i tyłu oraz ruszanie z miejsca do przodu na wzniesieniu,
- przy zadaniu na wzniesieniu: pojazd nie może cofnąć się więcej niż 0,2 m, silnik nie może zgasnąć, a po zatrzymaniu należy zaciągnąć albo uruchomić hamulec postojowy i ruszyć do przodu, zwalniając go,
- załącznik nr 1, tabela nr 6, poz. 11 — dla kategorii B jeden z manewrów parkowania w ruchu drogowym: prostopadłe wjazd przodem/wyjazd tyłem, skośne wjazd przodem/wyjazd tyłem albo równoległe pomiędzy dwoma pojazdami wjazd tyłem/wyjazd przodem; aktualne kryteria dopuszczają jedną korektę toru.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 stycznia 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 56, oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 maja 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 696 — późniejsze nowelizacje rozporządzenia egzaminacyjnego; robocza weryfikacja na potrzeby M7.5 nie wykazała zmiany wskazanych kryteriów parkowania kategorii B ani ruszania na wzniesieniu.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251 z późn. zm.:
- art. 19 ust. 1–2 — panowanie nad pojazdem i bezpieczne hamowanie,
- art. 23 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 — obowiązki oraz zakazy dotyczące cofania,
- art. 46 — ogólne warunki zatrzymania i postoju oraz obowiązek zabezpieczenia pojazdu,
- art. 47–49 — szczególne zasady i zakazy zatrzymania lub postoju; rozwinięte wcześniej w M3.3.
Przy weryfikacji stanu prawnego na 22 sierpnia 2026 r. uwzględniono późniejsze akty zmieniające PoRD obowiązujące do tej daty, w tym ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 180. Nie stwierdzono zmiany art. 23 lub art. 46 wpływającej na treść tej lekcji.
Ustawa z dnia 17 lipca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1073, została ogłoszona 10 sierpnia 2026 r., ale jej zmiany PoRD wchodzą w życie w 2027 r.; nie wpływa na stan prawny M7.5 na 22 sierpnia 2026 r.
Warstwa techniki jazdy:
- bardzo mała prędkość manewrowania, kontrola całego obrysu, uwzględnianie toru tylnych kół, obserwowanie wychylenia przodu, zatrzymywanie się po utracie pewności oraz stosowanie punktów odniesienia wyłącznie jako pomocy dla konkretnego pojazdu są zasadami praktycznej techniki, a nie odrębnymi normami PoRD,
- sposób pracy sprzęgła, skrzyni automatycznej, hamulca postojowego, Hill Hold, Auto Hold i rekuperacji zależy od konstrukcji pojazdu; kierujący powinien znać sposób obsługi konkretnego samochodu.
Stan prawny sprawdzony roboczo w oficjalnym ELI na 22 sierpnia 2026 r. Przy kolejnej aktualizacji prawnej należy ponownie zweryfikować wskazane akty i wszystkie późniejsze nowelizacje przed publikacją.

← Poprzednia

Praca kierownicą i prowadzenie toru jazdy

Następna →

Płynna i energooszczędna jazda

Wróć do spisu e-Wykładów Przejdź do Trybu Nauka

↑